Surah An-Nahl — The Bee

Surah An-Nahl (The Bee) is chapter 16 of the Quran, with 128 verses. This page presents the Arabic text with a Fula translation, verse by verse.

أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ

Yamiroore Alla nden ɓadike, wata on hawjan nde. Senayee woodanii Mo! O toowii e ko ɓe sirkata

Ayah 1

يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ

Himo jippinira Malaa'ikaaɓe ɓen e wayhu on e yamiroore Makko, dow mo O muuyi e jeyaaɓe Makko ɓen, wonnde : "Jertinree wiide reweteeɗo alaa si wanaa Min. Hulee Lam

Ayah 2

خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ

O tagiri kammuuli ɗin e leydi ndin goonga. O toowii e ko ɓe sirkoobe sirkata ko

Ayah 3

خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةࣲ فَإِذَا هُوَ خَصِيمࣱ مُّبِينࣱ‏

O tagiri neɗɗanke iwde e toɓɓere (maniiyu); jaka yoo kanko ko wennjoowo ɓannguɗo

Ayah 4

وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءࣱ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ

Neemoraaɗi ɗin, O tagani on ɗi; no e majji nguli nugguki e nafaaji. Ko e majji kadi ñaamoton

Ayah 5

وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ

Hino woodani on e majji cuɗaari, tuma njofnoton ɗi e tuma oornoton ɗi

Ayah 6

وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدࣲ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفࣱ رَّحِيمࣱ‏

Hiɗi ronndoo donle mon naɓa e leydi ndi on yotto- tanooko si wanaa e tampere pittaali. Pellet, Joomi mon ko O Yurmeteeɗo Hinnotooɗo

Ayah 7

وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةࣰۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ

E pucci, e mbam-pucci, e mbabbi, fii yo on waɗɗo ɗi, e cuɗaari. Himo taga kadi ko on anndaa

Ayah 8

وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرࣱۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ

Ko Alla woodani ɓanngingol laawol focciingol ngol, no e majji ngol feewaani. Si O muuyuno, O fewnay on denndaangal

Ayah 9

هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءࣰۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابࣱ وَمِنۡهُ شَجَرࣱ فِيهِ تُسِيمُونَ

Ko Kanko woni jippinirɗo ndiyam ka kammu, hino woodani on e majjam njaram, leɗɗe no (yalta) e majjam, ko e majjam kadi oornoton

Ayah 10

يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يَتَفَكَّرُونَ

Himo fuɗnirana on ɗam aawruuji, nebbanteeje, e tamarooje, e inabuuje, e kala dimɗe. Wonii e ɗum, tasakuyee wonannde yimɓe miijitotooɓe

Ayah 11

وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتࣲ لِّقَوۡمࣲ يَعۡقِلُونَ

O eltani on jemma on e ñaloma on; naange ngen e lewru ndun. Koode ɗen kadi ko eltiraaɗe yamiroore Makko. Wonii e ɗum, tasakuyeeji wonannde yimɓe haqqilooɓe

Ayah 12

وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يَذَّكَّرُونَ

E ko O tagani on kon ka leydi sertuɗum nooneeji. Wonii e ɗum, tasakuyee wonannde yimɓe waajitorayɓe

Ayah 13

وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمࣰ ا طَرِيࣰّ ا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةࣰ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ

Ko Kanko woni eltanɗo on maayo ngon fii yo on ñaamu e maggo teewu keccu, yaltinon e maggo cuɗaari ndi ɓornotoɗon. A yi'ay laaɗe no feƴƴa e maggo, e fii yo on ɗaɓɓu e ɓural Makko ngal, belajo'o, on yettay [Mo]

Ayah 14

وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرࣰ ا وَسُبُلࣰ ا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ

O tuti penle ka leydi fii wata ɗe dillidu e mo'on, e canɗi, e ɗate, belajo'o on feeway

Ayah 15

وَعَلَٰمَٰتࣲۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ

e maandeeji [laawi]. Koode ɗen hiɓe ɗowora ɗe

Ayah 16

أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

E hara tagoowo on wa'ay wa on tagataa? E on waajitotaako

Ayah 17

وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورࣱ رَّحِيمࣱ‏

Si on lintii neemaaji Alla ɗin, on moftataa ɗi. Pellet, Alla ko Haforoowo, Hinnotooɗo

Ayah 18

وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ

Alla no anndi ko suuɗoton e ko feññinton

Ayah 19

وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـࣰٔ ا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ

Ɗin ɗi ɓe rewata gaanin Alla, ɗi tagataa hay huunde, kannji tigi ko ɗi tageteeɗi

Ayah 20

أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءࣲۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ

Koɗi maayuɗi ɗi wuuraa, ɓe so'aa-anndude nde ɓe immintintee

Ayah 21

إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهࣱ وَٰحِدࣱۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةࣱ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ

Reweteeɗo mon on ko Reweteeɗo gooto. Ɓen ɓe gomɗinaa laakara, ɓerɗe maɓɓe ɗen ko yedduɗe, ɓen ko townitiiɓe

Ayah 22

لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ

Sikke alaa wonnde Alla no anndi ko ɓe suuɗata e ko ɓe feññinta. Kanko O yiɗaa townitiiɓe ɓen

Ayah 23

وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ

Si ɓe wi'anaama : "Ko honɗum Joomi mon jippini?" Ɓe wi'a: "Ko tinndi adinooɓe

Ayah 24

لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةࣰ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ

Fii yo ɓe ronndo bakkaatuuji maɓɓe ɗin fow Ñalnde Darngal, e bakkaatuuji ɓen ɓe majjinirta ko aldaa e ganndal; anndee bonii ko ɓe ronndoytoo

Ayah 25

قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ

Gomɗii ɓen adinooɓe ɓe fewjiino, Alla yirbiniri mahdeele maɓɓe ɗen ka doose. Kippoodi ndin yanti e maɓɓe, lepte ɗen ardirani ɓe nokku ka ɓe so'aa-aanndude

Ayah 26

ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ

Refti Ñalnde Darngal, O hoynoyayɓe, O wi'anaɓe: Ko honto kafidaaɗi am ɗin ɗi haɓiraynoɗon fii mun?" Ɓen okkaaɓe ganndal wi'a: "Koyeera on hannde e bone on wonii e heeferɓe ɓen

Ayah 27

ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

Ɓen ɓen Malaa'ikaaɓe ɓen hunnata, tooñuɓe ko'e-mun, ɓe werloo jebbilraare, (ɓe wi'a): "Men wonaa- no gollatnooɓe ko boni!" -"Wonaa non woniri, pellet Alla ko annduɗo ko huuwaynoɗon

Ayah 28

فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ

Naatiree dame Jahannama ɗen luttugol ton. Nge bonii ñaaƴorde wonande townitiiɓe ɓen

Ayah 29

۞وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرࣰ اۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةࣱۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرࣱۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ

Wi'anee ɓen gomɗuɓe: "Ko honɗum Joomi mon jippini?" Ɓe wi'a: "Ko moƴƴere". Hino woodani ɓen moƴƴimɓe aduna ɗoo moƴƴere; pellet ko saare laakara nden ɓuri moƴƴude. Nde moƴƴii saare gomɗuɓe ɓen

Ayah 30

جَنَّٰتُ عَدۡنࣲ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ

Aljannaaji duumal, hiɓe naati ɗi, canɗi no ila ley majji. Hino woodani ɓe ton kala ko ɓe faaletee; ko wano nii Alla yoɓirta gomɗuɓe ɓen. @Corrected

Ayah 31

ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

Ɓen ɓe Malaa'ikaaɓe ɓen warta hara ko ɓe laaɓuɓe- ɓe wi'an [ɓen]: "Kisiyee wonii e mon! Naatiree Aljanna on, sabu ko gollaynoɗon kon

Ayah 32

هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ

Hara [ɓee sirkooɓe fenna] hino habbitii si wanaa nde Malaa'ikaaɓe ɓen arata e maɓɓe, maa yami- roore Joomi maa nden ara? Ko wano non ɓen adinooɓe ɓe waɗirnoo. Alla tooñaali ɓe; si ko woni, ko ko'e maɓɓe ɓe wonunoo e tooñuɓe

Ayah 33

فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ

Boneeji ɗi ɓe huuwi ɗin memi ɓen, kon ko ɓe jalkitaynoo jippii e maɓɓe

Ayah 34

وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءࣲ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءࣲۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ

Ɓen sirkuɓe wi'i: "Sinno Alla muuyuno, men rewataano gaanin Makko hay huunde, wanaa menen wanaa baabiraaɓe amen; men harmintaa- no gaanin Makko hay huunde". Ko wano non adi- nooɓe ɓen gerdunoo. Taw si no fawiiii Nulaaɓe ɓen si wanaa yottingol ɓanngina

Ayah 35

وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةࣲ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ

Gomɗii Men imminii e kala mofte Nulaaɗo, wonnde rewee Alla, woɗɗitoɗon bewnayɗi ɗin. Hino e maɓɓe on Mo Alla fewni, hino e maɓɓe kadi on mo majjere nden jojji e mun. Yiilee ka leydi, ndaaron ko honno battane fennooɓe ɓen wa'unoo

Ayah 36

إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ

Si a rerɗii e peewal maɓɓe, [anndu] pellet, Alla fewnataa on Mo o majjini, alanaa ɓe kadi wallooɓe

Ayah 37

وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقࣰّ ا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ

Ɓe woondirii Alla haɗtirde goondooje maɓɓe: "Alla immintintaa on maayuɗo". Wanaa non! Ɗum ko fodoore goonga ka Makko, ko woni tun, ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓe anndaa

Ayah 38

لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ

(O immintiniroyay ɓe) fii yo O ɓannginan ɓe ko ɓe luutondiraynoo e mun, e fii yo ɓen yedduɓe anndu wonnde hari ko ɓe fenooɓe

Ayah 39

إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ

Anndee daalol Amen wonannde huunde, si Men faandike nde, Men wi'anay nde tun: "Laato", nde laatoo

Ayah 40

وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةࣰۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ

Ɓen ferunooɓe fii Alla, ɓaawo ɓe tooñaama, ma Men hoɗnu ɓe ka aduna (e weerde) moƴƴere. Pellet, ko njoɓdi laakara ndin ɓuri mawnude, si tawno hiɓe anndi

Ayah 41

ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ

Ɓen muññiiɓe, e tuugii e Joomi maɓɓe

Ayah 42

وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالࣰ ا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ

Men Nulaali ado maaɗa si wanaa worɓe, Men wahayina e maɓɓe. Lanndee yimɓe defte ɓen si wonii on anndaa. @Corrected

Ayah 43

بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ

(Men nulirii ɓe) ɓanngudi e defte. Men jippini e maaɗa janngeteende nden, fii yo a ɓannginan yimɓe ɓen kon ko jippinaa e maɓɓe, belajo'o kamɓe ɓe miijitoto

Ayah 44

أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ

E hara ɓen fewjuɓe boneeji ɗin hooli wonnde Alla munnirtaa ɓe leydi ndin, maa lepte ɗen ardirana ɓe nokku mo ɓe so'aa-anndude

Ayah 45

أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ

maa O nanngira ɓe yahdu maɓɓe, ɓe wonaali laawotooɓe

Ayah 46

أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفࣲ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفࣱ رَّحِيمٌ

Maa O nanngira ɓe e hoore kulol. Anndu Joomi mon ko Yurmeteeɗo, Hinnotooɗo

Ayah 47

أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءࣲ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدࣰ ا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ

E ɓee yi'aali ko Alla tagi kon e huunde nde ɗowɗe mun yiiltondirta ñaamo e nano, sujjangol Alla, hara ko ɗi yannkiniiɗi

Ayah 48

وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةࣲ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ

Ko Alla woni ko sujjanta kala ko woni ka kammuuli e ka leydi, immorde e ruugayngel, e Malaa'ikaaɓe ɓen, kamɓe ɓe townitotaako. @Corrected

Ayah 49

يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩

Hiɓe hulira Joomi maɓɓe, senngo dow maɓɓe, hiɓe waɗa ko ɓe yamiraa. @Corrected

Ayah 50

۞وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهࣱ وَٰحِدࣱ فَإِيَّٰيَ فَٱرۡهَبُونِ

Alla daali: "Wata on jogito reweteeɓe ɗiɗo. Anndee Kanko ko O reweteeɗo gooto. Ko Min woni ko huloton

Ayah 51

وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ

Ko Kanko woodani kala ko woni ka kammuuli e ka leydi; ko Kanko ɗoftagol duumiingol tabitani. E ko ko woori Alla huloton

Ayah 52

وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةࣲ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ

Kala ko heɓuɗon e neema ko immorde ka Alla. Refti si lorra memii on, ko Ka Makko wullitotoɗon

Ayah 53

ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقࣱ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ

Refti si O huncanii on lorra kan, e jaka fedde goo e mo'on, ko sirkanooɓe Joomi mun

Ayah 54

لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ

Fii yo ɓe yeddu ko Men okki ɓe kon. Awa dakmitee, arma anndon

Ayah 55

وَيَجۡعَلُونَ لِمَا لَا يَعۡلَمُونَ نَصِيبࣰ ا مِّمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡۗ تَٱللَّهِ لَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَفۡتَرُونَ

Hiɓe waɗana huunde nde ɓe anndaa geɓal e kon ko Men arsiki ɓe. Wallaahi! On lannditete e kon ko fefindotonoɗon

Ayah 56

وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ ٱلۡبَنَٰتِ سُبۡحَٰنَهُۥ وَلَهُم مَّا يَشۡتَهُونَ

Hiɓe waɗana Alla ɓiɗɓe rewɓe. Senayee woodanii Mo Hiɓe (waɗana) ko'e maɓɓe ko ɓe wooɗitii

Ayah 57

وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلۡأُنثَىٰ ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدࣰّ ا وَهُوَ كَظِيمࣱ‏

Si gooto e maɓɓe wewliniraama ɓiɗɗo debbo, yeeso makko ngon waɗtina wayliingo ɓalewo e, hara ko o suuɗ-suno

Ayah 58

يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمۡسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمۡ يَدُسُّهُۥ فِي ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ

Himo suuɗora yimɓe ɓen, sabu bone mo o wewliniraa on. E o jogitoray mo e hoore koyeera kaa o uway mo ka leydi? Annde bonii ko ɓe ñaawata

Ayah 59

لِلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوۡءِۖ وَلِلَّهِ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ

Hino woodani ɓen ɓe gomɗinaa laakara sifa bonɗo on. Ko Alla woodani sifa toowuɗo on. Ko Kanko kadi woni Fooluɗo, Ñeeñuɗo

Ayah 60

وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلۡمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيۡهَا مِن دَآبَّةࣲ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلࣲ مُّسَمࣰّ ىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ لَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةࣰ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ

Si tawno Alla nanngitirayno yimɓe ɓen sabu tooñe maɓɓe ɗen, O ccataano e dow mayri ruugayngel. Ko woni tun, Himo nennitana ɓe haa e lajal annda- ngal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe nennantaake yonta ɓe adintinantaake

Ayah 61

وَيَجۡعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكۡرَهُونَۚ وَتَصِفُ أَلۡسِنَتُهُمُ ٱلۡكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفۡرَطُونَ

Hiɓe waɗana Alla ko ɓe añanta [ko'e-maɓɓe]. Ɗemɗe maɓɓe no sifoo fenaande, wonnde no woodani ɓe moƴƴere. Sikke alaa wonnde no woodani ɓe Yiite, e wonnde ko ɓe ɗaliiɓe

Ayah 62

تَٱللَّهِ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمࣲ مِّن قَبۡلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمࣱ‏

Wallaahi! Gomɗii Men nulii e mofte adinooɓe ma, seytaane cuɗani ɓe golle maɓɓe ɗen. Ko kanko woni giɗo maɓɓe hannde, hino woodani ɓe lepte muusuɗe

Ayah 63

وَمَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدࣰ ى وَرَحۡمَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يُؤۡمِنُونَ

Men jippiniraali Deftere nden e maaɗa si wanaa fii yo a ɓannginan ɓe kon ko ɓe luutondiri e mun, kadi ko nde peewal, e yurmeende wonannde yimɓe gomɗimɓe ɓen

Ayah 64

وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءࣰ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يَسۡمَعُونَ

Alla jippinirii ka kammu ndiyam, O wuurnitiri ɗam leydi ndin ɓaawo ndi yoorude. Wonii e ɗum, maande wonannde yimɓe nanooɓe

Ayah 65

وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةࣰۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيۡنِ فَرۡثࣲ وَدَمࣲ لَّبَنًا خَالِصࣰ ا سَآئِغࣰ ا لِّلشَّٰرِبِينَ

Hino woodani on e neemoraaɗi ɗin tasakuyee: Meɗen yarna on e ko woni e deedi majji, - hakkunde coowo e ƴiiƴam - ɓiraaɗam laaɓuɗam, welɗam fii yarooɓe

Ayah 66

وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلۡأَعۡنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنۡهُ سَكَرࣰ ا وَرِزۡقًا حَسَنًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يَعۡقِلُونَ

E dimɗe tamarooji e inabuuje, hiɗon jogitora ɗam siwran e arsike moƴƴo. Wonii e ɗum, maande wonannde yimɓe haqqilooɓe

Ayah 67

وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتࣰ ا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ

Joomi maa wahayini e ñaakii ngii, wonnde : "Jaggu ka pelle cuuɗi, e leɗɗe ɗen, e kon ko ɓe saññata

Ayah 68

ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلࣰ اۚ يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابࣱ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءࣱ لِّلنَّاسِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يَتَفَكَّرُونَ

Refti ñaamaa e kala dimɗe ɗen, naaton e ɗate Joomi mon newinaaɗe. Hino yalta e deedi majji [kannji ñaaki ɗin], njaram seruɗam nooneeji mun, no e majjam cellal wonannde yimɓe ɓen. Wonii e ɗum, maande wonannde yimɓe miijitotooɓe

Ayah 69

وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمۡۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡ لَا يَعۡلَمَ بَعۡدَ عِلۡمࣲ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمࣱ قَدِيرࣱ‏

Alla tagii on, refti O hunnay on. Hino e mooɗon on rutteteeɗo e jaasuɗum nguurndam, fii wata o anndu huunde ɓaawo ganndal [makko aranal]. Pellet, Alla ko Annduɗo, Hattanɗo

Ayah 70

وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعۡضَكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضࣲ فِي ٱلرِّزۡقِۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُواْ بِرَآدِّي رِزۡقِهِمۡ عَلَىٰ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَهُمۡ فِيهِ سَوَآءٌۚ أَفَبِنِعۡمَةِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ

Alla ɓurnii yoga mon e dow yoga ka arsike. Ɓurnaaɓe ɓen wonaali ruttirooɓe arsike maɓɓe on e ɓen ɓe jeytiri ñaame maɓɓe ɗen haa ɓe fota e mayri. E ko neema Alla on ɓe yeddata

Ayah 71

وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجࣰ ا وَجَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَزۡوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةࣰ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ أَفَبِٱلۡبَٰطِلِ يُؤۡمِنُونَ وَبِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ هُمۡ يَكۡفُرُونَ

Alla waɗiranii on e wonkiiji mon ɗin resondirɓe, O waɗirani on e resondiraaɓe mon ɓen ɓiɗɓe e taaniraaɓe, O arsiki on immorde e laaɓuɗi. E ko meere nden ɓe gomɗinta? E ko neema Alla on kamɓe ɓe yeddata

Ayah 72

وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمۡلِكُ لَهُمۡ رِزۡقࣰ ا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ شَيۡـࣰٔ ا وَلَا يَسۡتَطِيعُونَ

Hiɓe rewa gaanin Makko, huunde nde waawanaa ɓe (addude) arsike ka kammuuli e ka leydi hay huunde, ɗi hattanaaka [ɗum]

Ayah 73

فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ

Wata on waɗan Alla yerodniraaɗi. Pellet, Alla ko annduɗo, onon on anndaa

Ayah 74

۞ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا عَبۡدࣰ ا مَّمۡلُوكࣰ ا لَّا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءࣲ وَمَن رَّزَقۡنَٰهُ مِنَّا رِزۡقًا حَسَنࣰ ا فَهُوَ يُنفِقُ مِنۡهُ سِرࣰّ ا وَجَهۡرًاۖ هَلۡ يَسۡتَوُۥنَۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ

Alla piyii misal maccuɗo jeyaaɗo, mo waawaa hay huunde, e on mo Men arsiki immorde e Amen arsike moƴƴo, hara on wintoo e ɗum gunndoo e kene. Hara ɓen no fota? Yettooree woodanii Alla! Ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe anndaa

Ayah 75

وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلࣰ ا رَّجُلَيۡنِ أَحَدُهُمَآ أَبۡكَمُ لَا يَقۡدِرُ عَلَىٰ شَيۡءࣲ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوۡلَىٰهُ أَيۡنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأۡتِ بِخَيۡرٍ هَلۡ يَسۡتَوِي هُوَ وَمَن يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَٰطࣲ مُّسۡتَقِيمࣲ‏

Alla piyi kadi misal worɓe ɗiɗo: goɗɗo e maɓɓe ko mbobo, o waawaa hay huunde, kanko ko o donngal e hoore jeyɗo mo on; nokku kala ka on fewtiniri mo, o addataa moƴƴere; hara on ɗon fotay e on yamiroowo nunɗal, hara himo e laawol focciingol

Ayah 76

وَلِلَّهِ غَيۡبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَآ أَمۡرُ ٱلسَّاعَةِ إِلَّا كَلَمۡحِ ٱلۡبَصَرِ أَوۡ هُوَ أَقۡرَبُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءࣲ قَدِيرࣱ‏

Ko Alla woodani wirniiɗi kammmuuli ɗin e leydi ndin. Fiyaaku Darngal ngal wonaali si wanaa yeru kinƴan yiitere maa hara ko kañun ɓuri ɓaɗtaade. Pellet, Alla ko hattanɗo kala huunde

Ayah 77

وَٱللَّهُ أَخۡرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ شَيۡـࣰٔ ا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ

Alla yaltinii on ka deedi neeniraaɓe mon, on anndaa huunde, O waɗani on nanɗe, e giiɗe e ɓerɗe, belajo'o, on yettay [Mo]

Ayah 78

أَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَى ٱلطَّيۡرِ مُسَخَّرَٰتࣲ فِي جَوِّ ٱلسَّمَآءِ مَا يُمۡسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتࣲ لِّقَوۡمࣲ يُؤۡمِنُونَ

E ɓe yi'aali colli ɗin ko ɗi eltaaɗi ka weeyo kammu (wonnde) jogitaaki ɗi si wanaa Alla? Wonii e ɗum, maandeeji wonannde yimɓe gomɗinooɓe ɓen

Ayah 79

وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۢ بُيُوتِكُمۡ سَكَنࣰ ا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ ٱلۡأَنۡعَٰمِ بُيُوتࣰ ا تَسۡتَخِفُّونَهَا يَوۡمَ ظَعۡنِكُمۡ وَيَوۡمَ إِقَامَتِكُمۡ وَمِنۡ أَصۡوَافِهَا وَأَوۡبَارِهَا وَأَشۡعَارِهَآ أَثَٰثࣰ ا وَمَتَٰعًا إِلَىٰ حِينࣲ‏

Alla waɗanii on e cuuɗi mon ɗin hoɗo, O waɗani on e guri neemoraaɗi ɗin tillisaaji ɗi taggoton ñalnde eggoton e ñalnde hoɗtoton. No e leeɓi (baali) ɗin, e leeɓi (gelooɗi) ɗin e leeɓi (dammi) ɗin ndaɗɗudi [suudu] e dakmitorɗi haa e saanga

Ayah 80

وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلࣰ ا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡجِبَالِ أَكۡنَٰنࣰ ا وَجَعَلَ لَكُمۡ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلۡحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأۡسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡلِمُونَ

Alla waɗanii on e ko O tagi kon ɗowɗe. O waɗani on e pelle ɗen suuɗorɗe. O waɗani on conci daɗndayɗi on nguleendi, e conci daɗndayɗi on e hare mon. Ko wano nii O timminirta neemaaji Makko ɗin e dow mon, belajo'o on jebbiloto

Ayah 81

فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ

Si ɓe huccitii, anndu ko fawi maa, ko yottingol ɓanngina

Ayah 82

يَعۡرِفُونَ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا وَأَكۡثَرُهُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ

Hiɓe anndi neemaaji Alla ɗin; refti ɓe yedda ɗi. Ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko heeferɓe

Ayah 83

وَيَوۡمَ نَبۡعَثُ مِن كُلِّ أُمَّةࣲ شَهِيدࣰ ا ثُمَّ لَا يُؤۡذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ

(Janto) kadi ñalnde Men immintinoyta e kala mofte seedeejo, refti ɓen yedduɓe sakkitoyantaake (ngantinagol), wanaa kamɓe woni ko ɗaɓɓiroytee ruttitagol [e yarluyee Joomi maɓɓe]

Ayah 84

وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ ٱلۡعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمۡ وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ

Si tooñuɓe ɓen yi'ii lepte ɗen, ɓe hoynantaake, lette wanaa ɓe nennitanteeɓe

Ayah 85

وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ شُرَكَآءَهُمۡ قَالُواْ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ شُرَكَآؤُنَا ٱلَّذِينَ كُنَّا نَدۡعُواْ مِن دُونِكَۖ فَأَلۡقَوۡاْ إِلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلَ إِنَّكُمۡ لَكَٰذِبُونَ

Si sirkooɓe ɓen yi*i kafidaaɓe maɓɓe ɓen, ɓe wi'a: "Joomi amen, ko ɗii woni kafidaaɗi amen ɗi men rewaynoo gaanin Maa". [Kafidaaɗi maɓɓe] ɗin yilta e maɓɓe konngol ngol: "Onon ko on fenooɓe

Ayah 86

وَأَلۡقَوۡاْ إِلَى ٱللَّهِ يَوۡمَئِذٍ ٱلسَّلَمَۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ

Ɓe werloo e Alla nden ñalnde jebbilaare, kon ko fefindotonoo majjira ɓe

Ayah 87

ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ زِدۡنَٰهُمۡ عَذَابࣰ ا فَوۡقَ ٱلۡعَذَابِ بِمَا كَانُواْ يُفۡسِدُونَ

Ɓen yedduɓe ɓe faddii e laawol Alla ngol, Men ɓeydiranii ɓe lepte e hoore lepte, sabu ko ɓe bonniraynoo kon

Ayah 88

وَيَوۡمَ نَبۡعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةࣲ شَهِيدًا عَلَيۡهِم مِّنۡ أَنفُسِهِمۡۖ وَجِئۡنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ تِبۡيَٰنࣰ ا لِّكُلِّ شَيۡءࣲ وَهُدࣰ ى وَرَحۡمَةࣰ وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ

(Janto kadi) ñalnde Men immintinoyta e kala mofte ko seeditoo e maɓɓe, jeyaaɗo e maɓɓe, Men adda maa [an Muhammadu] ko seeditoo e ɓee ɗoo. Men jippini e maaɗa Deftere nden, ko nde ɓannginoore kala huunde, e peewal, e yurmeende, e welo-welo wonannde juulɓe ɓen

Ayah 89

۞إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَٰنِ وَإِيتَآيِٕ ذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَيَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِ وَٱلۡبَغۡيِۚ يَعِظُكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ

Tabitii Alla yamirii nunɗal, e moƴƴingol, e moƴƴagol e joomiraaɓe ɓadondiral. Himo haɗa gaay e pan-kare, e ko añinii, e bewre. Himo waajoo on, belajo'o, on waajitoray

Ayah 90

وَأَوۡفُواْ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ إِذَا عَٰهَدتُّمۡ وَلَا تَنقُضُواْ ٱلۡأَيۡمَٰنَ بَعۡدَ تَوۡكِيدِهَا وَقَدۡ جَعَلۡتُمُ ٱللَّهَ عَلَيۡكُمۡ كَفِيلًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا تَفۡعَلُونَ

Hunnee ahadi Alla ndin si on ahodaama, wata on firtu goondooje ɗen ɓaawo ɗe tenntineede, gomɗii on waɗii Alla seedaniiɗo [on e hunnugol ngol]. Pellet, ko annduɗo ko golloton

Ayah 91

وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّتِي نَقَضَتۡ غَزۡلَهَا مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٍ أَنكَٰثࣰ ا تَتَّخِذُونَ أَيۡمَٰنَكُمۡ دَخَلَۢا بَيۡنَكُمۡ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرۡبَىٰ مِنۡ أُمَّةٍۚ إِنَّمَا يَبۡلُوكُمُ ٱللَّهُ بِهِۦۚ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ

Wata on wonu wa on (debbo) firtunooɗo mottawol mun ɓaawo doole firtude, hiɗon jogitora goondooje mon ɗen janfondiro hakkunde mon, nde mofte [mon ɗen] wonata ɓurde tonaade e dii mofte goo. Anndee Alla no jarribora on ɗum. Ma O ɓanngina- na on Ñalnde Darngal, kon ko luutondiraynoɗon e mun

Ayah 92

وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمۡ أُمَّةࣰ وَٰحِدَةࣰ وَلَٰكِن يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَلَتُسۡـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

Sinno Alla muuyuno, O waɗayno on mofte goote. Kono, Himo majjina on Mo O muuyi, O fewna on Mo O muuyi. Ma on lannditoye e kon ko gollaynoɗon

Ayah 93

وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ أَيۡمَٰنَكُمۡ دَخَلَۢا بَيۡنَكُمۡ فَتَزِلَّ قَدَمُۢ بَعۡدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُواْ ٱلسُّوٓءَ بِمَا صَدَدتُّمۡ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَكُمۡ عَذَابٌ عَظِيمࣱ‏

Wata on jogitor goondooje mon janfondiro hakkunde mon, sakko koyngal [mon] mortotoo (fergito) ɓaawo ngal tabitude, meeɗiron bone sabu ko sakkiɗon kon e laawol Alla ngol. Hino woodani on lepte mawɗe

Ayah 94

وَلَا تَشۡتَرُواْ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ ثَمَنࣰ ا قَلِيلًاۚ إِنَّمَا عِندَ ٱللَّهِ هُوَ خَيۡرࣱ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ

Wata on waɗtitir ahadi Alla ndin coggu fanɗungu. Anndee ko ko woni ka Alla kon ɓuri moƴƴannde on, si tawno hiɗon anndi

Ayah 95

مَا عِندَكُمۡ يَنفَدُ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقࣲۗ وَلَنَجۡزِيَنَّ ٱلَّذِينَ صَبَرُوٓاْ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Ko marɗon kon re'ay (lanna), ko woni ka Alla kon ko heddotooɗum. Ma Men warjor ɓen muññiiɓe njoɓdi maɓɓe ndin ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe gollaynoo kon

Ayah 96

مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحࣰ ا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنࣱ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةࣰ طَيِّبَةࣰۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Kala golluɗo moƴƴere, woni gorko maa debbo, hara ko o gomɗinɗo, Ma Men wuurnu mo nguur- ndam laaɓuɗam. Ma Men warjor ɓe njoɓdi maɓɓe ndin, ko ɓuri moƴƴude e ko ɓe gollaynoo kon

Ayah 97

فَإِذَا قَرَأۡتَ ٱلۡقُرۡءَانَ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ

Si a janngay Alqur'aana, moolor Alla seytaane raɗaaɗo on

Ayah 98

إِنَّهُۥ لَيۡسَ لَهُۥ سُلۡطَٰنٌ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ

Kanko on, mbawdi(cemmbe) alanaa mo e ɓen gomɗimɓe, ɓe fawii e hoore Joomi maɓɓe

Ayah 99

إِنَّمَا سُلۡطَٰنُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَوَلَّوۡنَهُۥ وَٱلَّذِينَ هُم بِهِۦ مُشۡرِكُونَ

Anndee mbawdi makko ndin, ko hoore ɓen welduɓe e makko woni, e ɓen sirkirooɓe sabu makko

Ayah 100

وَإِذَا بَدَّلۡنَآ ءَايَةࣰ مَّكَانَ ءَايَةࣲ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوٓاْ إِنَّمَآ أَنتَ مُفۡتَرِۭۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ

Si Men lontinii Aaya lonto Aaya goo - Ko Alla ɓuri anndude ko O jippinta - Ɓe wi'a: "An on ko a fefindiiɗo". Si ko woni, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe anndaa

Ayah 101

قُلۡ نَزَّلَهُۥ رُوحُ ٱلۡقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِٱلۡحَقِّ لِيُثَبِّتَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَهُدࣰ ى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ

Maaku: "Ko jippini ndee, ko [Jibriilu] Fittaanndu Laaɓundu ndun, immorde ka Joomi maa, fii yo o tabintin ɓen gomɗimɓe, e [fii yo nde wonu] peewal, e welo-welo wonannde juulɓe ɓen

Ayah 102

وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّهُمۡ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُۥ بَشَرࣱۗ لِّسَانُ ٱلَّذِي يُلۡحِدُونَ إِلَيۡهِ أَعۡجَمِيࣱّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيࣱّ مُّبِينٌ

Gomɗii Men Meɗen anndi wonnde hiɓe wi'a: "Ko neɗɗanke woni mo anndinnde (Alqur'aana)". Ɗemngal ngal ɓe ooñotoo e mun ngal ko ajami, ndee ɗoo non ka ɗemngal Aarabu ɓanngungal

Ayah 103

إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَا يَهۡدِيهِمُ ٱللَّهُ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Pellet, ɓen ɓe gomɗinaali Aayeeje Alla ɗen, Alla fewnataa ɓe. Hino woodani ɓe lepte muusuɗe

Ayah 104

إِنَّمَا يَفۡتَرِي ٱلۡكَذِبَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰذِبُونَ

Anndee ko fefindotoo fenaande, ko ɓen ɓe gomɗi- aa Aayee Alla ɗen; ko kamɓe woni fenooɓe ɓen

Ayah 105

مَن كَفَرَ بِٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ إِيمَٰنِهِۦٓ إِلَّا مَنۡ أُكۡرِهَ وَقَلۡبُهُۥ مُطۡمَئِنُّۢ بِٱلۡإِيمَٰنِ وَلَٰكِن مَّن شَرَحَ بِٱلۡكُفۡرِ صَدۡرࣰ ا فَعَلَيۡهِمۡ غَضَبࣱ مِّنَ ٱللَّهِ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمࣱ‏

Kala yedduɗo Alla ɓaawo gomɗinal makko ngal - si wanaa on waawnaaɗo hara ɓernde makko nden ko deeƴirnde gomɗinal , kono, ɓen yaññamɓe ɓerɗe mun keeferaaku, hino fawii ɓe tikkere immorde Alla, hino woodani ɓe kadi lepte mawɗe

Ayah 106

ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ

Ngol [murtugol maɓɓe], ko tawde ɓe suɓike nguurndam aduna e dow laakara, e wonnde Alla kan, O fewnataa yimɓe yedduɓe ɓen

Ayah 107

أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَسَمۡعِهِمۡ وَأَبۡصَٰرِهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡغَٰفِلُونَ

Ko ɓen woni ɓe Alla noti e ɓerɗe mun, e nanɗe mun e gite mun. Ko ɓen woni welsindiiɓe ɓen

Ayah 108

لَا جَرَمَ أَنَّهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ

Sikke alaaa wonnde ɓen ɗon ka laakara, ko kamɓe woni sooyuɓe ɓen

Ayah 109

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا فُتِنُواْ ثُمَّ جَٰهَدُواْ وَصَبَرُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورࣱ رَّحِيمࣱ‏

Refti pellet Joomi maa, wonannde ɓen ferunooɓe ɓaawo nde ɓe tampinaama, hooti ɓe tiiɗnii ɓe muññii, pellet Joomi maa, ɓaawo ɗum, Ko O Haforoowo, Hinnotooɗo

Ayah 110

۞يَوۡمَ تَأۡتِي كُلُّ نَفۡسࣲ تُجَٰدِلُ عَن نَّفۡسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسࣲ مَّا عَمِلَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ

(Janto) tuma ñalnde kala wonkii arata, hara hiki wennja fii hoore-makki, wonkii kala yoɓee ko ki golli kon, kamɓe ɓe tooñetaake

Ayah 111

وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلࣰ ا قَرۡيَةࣰ كَانَتۡ ءَامِنَةࣰ مُّطۡمَئِنَّةࣰ يَأۡتِيهَا رِزۡقُهَا رَغَدࣰ ا مِّن كُلِّ مَكَانࣲ فَكَفَرَتۡ بِأَنۡعُمِ ٱللَّهِ فَأَذَٰقَهَا ٱللَّهُ لِبَاسَ ٱلۡجُوعِ وَٱلۡخَوۡفِ بِمَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ

Alla piyii misal hoɗo: hoɗo hoolinoongo, deeƴungo; arsike maggo no ardirana ngo nokku kala e yaaj- jeende. Ɓe yeddi neemaaji Alla ɗin, Alla meeɗiniri ɓe koltu heege e kulol, sabu ko ɓe huuwaynoo kon

Ayah 112

وَلَقَدۡ جَآءَهُمۡ رَسُولࣱ مِّنۡهُمۡ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَهُمۡ ظَٰلِمُونَ

Gomɗii arii e maɓɓe Nulaaɗo jeyaaɗo e maɓɓe, ɓe fenni mo. Lepte ɗen nanngi ɓe, tawi ko ɓe tooñuɓe

Ayah 113

فَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَٰلࣰ ا طَيِّبࣰ ا وَٱشۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ

Ñaamee e kon ko Alla arsike on dagiiɗi laaɓuɗi, yetton neemaaji Alla ɗin, si wonii ko Kanko rewoton

Ayah 114

إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحۡمَ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦۖ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغࣲ وَلَا عَادࣲ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورࣱ رَّحِيمࣱ‏

Anndee ko O Harminani on, ko jiiba, e ƴiiƴam (rufaaɗam), e teewu kose, e [huunde hirsiraande] daginiraande ko woori Allah. Kala on duñaaɗo [e ñaamugol ɗum] hara wanaa ɓewɗo wanaa jaggi- tuɗo,Anndee pellet, Allah ko Ya'fotooɗo Hinnotooɗo

Ayah 115

وَلَا تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلۡسِنَتُكُمُ ٱلۡكَذِبَ هَٰذَا حَلَٰلࣱ وَهَٰذَا حَرَامࣱ لِّتَفۡتَرُواْ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ

Wata on wi'u ko ɗemɗe mon sifotoo e penaale: "Ɗum ɗoo no dagii, ɗum ɗoo no harmi", fii no fefindoron e hoore Alla fenaande. Pellet, ɓen fefindotooɓe fenaande e hoore Alla, ɓe maletaake

Ayah 116

مَتَٰعࣱ قَلِيلࣱ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمࣱ‏

Ko dakamme fanɗuɗo, hino woodani ɓe lepte muusuɗe

Ayah 117

وَعَلَى ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا مَا قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ مِن قَبۡلُۖ وَمَا ظَلَمۡنَٰهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ

E hoore Alyahuudaaɓe ɓen (kan), Men harminno ko Men fillani maa kon ko adii. Men tooñaano ɓe; ko woni, ko ko'e-maɓɓe ɓe wonunoo e tooñude

Ayah 118

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةࣲ ثُمَّ تَابُواْ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ وَأَصۡلَحُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورࣱ رَّحِيمٌ

Refti pellel, Joomi maa, wonannde ɓen huuwirɓe bone on majjere, refti ɓe tuubi ɓaawo ɗum ɓe moƴƴini, pellet Joomi maa, ɓaawo ɗum, ko Haforoowo, Hinnotooɗo

Ayah 119

إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةࣰ قَانِتࣰ ا لِّلَّهِ حَنِيفࣰ ا وَلَمۡ يَكُ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ

Pellet, Ibraahiima woniino ɗowro hoykinaniiɗo Alla, ooñiiɗo [e ɗiya diinaaji], o wonaali jeyaaɗo e sirkooɓe ɓen

Ayah 120

شَاكِرࣰ ا لِّأَنۡعُمِهِۚ ٱجۡتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطࣲ مُّسۡتَقِيمࣲ‏

Yettaynooɗo nemaaji Makko ɗin. [Alla] suɓike mo, O fewni mo e laawol focciingol

Ayah 121

وَءَاتَيۡنَٰهُ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةࣰۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ

Men okki mo ka aduna moƴƴere. Kanko on ka laakara, ko o jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓen

Ayah 122

ثُمَّ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ أَنِ ٱتَّبِعۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفࣰ اۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ

Refi Men wahayini e maaɗa, wonnde: " Jokku diina Ibraahiima ka naayaaki e diinaaji mehre o jeyanooka e sirkooɓe ɓen

Ayah 123

إِنَّمَا جُعِلَ ٱلسَّبۡتُ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ

Anndee [mawningol fii] aseweere nden ko waɗanaa, ko ɓen luutondirɓe e mayre. Pellet, Joomi maa, ko ñaawoyoowo hakkunde maɓɓe Ñalnde Darngal, e kon ko ɓe luutondiraynoo fii mun

Ayah 124

ٱدۡعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلۡحِكۡمَةِ وَٱلۡمَوۡعِظَةِ ٱلۡحَسَنَةِۖ وَجَٰدِلۡهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ

Noddir e diina Joomi maa kan ñeeñal e waaju moƴƴu. Wennjiraa ɓe e noone ɓurɗo moƴƴude. Pellet, Joomi maa, ko Kanko ɓuri anndude on majjuɗo e laawol Makko ngol, ko Kanko kadi ɓuri anndi feewuɓe ɓen

Ayah 125

وَإِنۡ عَاقَبۡتُمۡ فَعَاقِبُواْ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبۡتُم بِهِۦۖ وَلَئِن صَبَرۡتُمۡ لَهُوَ خَيۡرࣱ لِّلصَّٰبِرِينَ

Si on yagginay, haray yagginiree yeru no waɗiranoɗon non. Ko si on muññike, pellet ko ɗum ɓuri moƴƴannde muññiiɓe ɓen

Ayah 126

وَٱصۡبِرۡ وَمَا صَبۡرُكَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَلَا تَكُ فِي ضَيۡقࣲ مِّمَّا يَمۡكُرُونَ

Muñño! Muñal maa ngal ko sabu Alla tan. Wata a suno fii maɓɓe. Wata wonu ɓittorɗo e kon ko ɓe fewjata

Ayah 127

إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّٱلَّذِينَ هُم مُّحۡسِنُونَ

Pellet, Alla no wonndi e ɓen huluɓe [Mo] e ɓen moƴƴinooɓe

Ayah 128