Surah Al-Ahqaf — The Dunes
Surah Al-Ahqaf (The Dunes) is chapter 46 of the Quran, with 35 verses. This page presents the Arabic text with a Zulu translation, verse by verse.
حمٓ
Ha Meem
Ayah 1تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ
Isambulo sencwadi sivela kuMvelinqangi ophakeme ngamandla onobuhlakani
Ayah 2مَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَأَجَلࣲ مُّسَمࣰّ ىۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَمَّآ أُنذِرُواْ مُعۡرِضُونَ
Asizange siwadale amazulu nomhlaba kanye nakho konke okuphakathi kwako kokubili ngaphandle kweqiniso nesikhathi esinqunyiwe futhi labo abangakholwanga lokho abaxwayiswe ngako bayakufulathela
Ayah 3قُلۡ أَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُواْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ لَهُمۡ شِرۡكࣱ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِۖ ٱئۡتُونِي بِكِتَٰبࣲ مِّن قَبۡلِ هَٰذَآ أَوۡ أَثَٰرَةࣲ مِّنۡ عِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Ithi, “ngakube nikubonile yini lokho enikukhonzayo esikhundlenisikaMvelinqangi, ngikhombiseniukuthibadalani emhlabeni noma ngakube banayo yini ingxenye emazulwini? Ngiletheleni incwadi yangaphambilini kwalena noma insalela yolwazi uma kungukuthi nina ningabaqinisileyo”
Ayah 4وَمَنۡ أَضَلُّ مِمَّن يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَن لَّا يَسۡتَجِيبُ لَهُۥٓ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَهُمۡ عَن دُعَآئِهِمۡ غَٰفِلُونَ
Futhi ngubani oduke kakhulu kunalowo omemeza esikhundleni sikaMvelinqangi labo abangamphenduli kuze kube wusuku lokuvuka kwabafileyo futhi bona bengakunakile ukubizwa kwabo
Ayah 5وَإِذَا حُشِرَ ٱلنَّاسُ كَانُواْ لَهُمۡ أَعۡدَآءࣰ وَكَانُواْ بِعِبَادَتِهِمۡ كَٰفِرِينَ
Futhi ngenkathi abantu beqoqelwa ndawonye bayokuba yizitha kubona futhi bayokuphika ukubakhonza kwabo
Ayah 6وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتࣲ قَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمۡ هَٰذَا سِحۡرࣱ مُّبِينٌ
Futhi ngenkathi befundelwa amavesi ethu acacile, labo abangazange bakholwe bathi, “ngeqiniso ngenkathi lifika kubona, lona ngumlingo ocacile”
Ayah 7أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۖ قُلۡ إِنِ ٱفۡتَرَيۡتُهُۥ فَلَا تَمۡلِكُونَ لِي مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔاۖ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِۚ كَفَىٰ بِهِۦ شَهِيدَۢا بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۖ وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Nomabathi,“uyenzile(iQur’an)” ithi, “umangiyenzilengakho- ke angeke ningizuzele lutho kuMvelinqangi ungowaziyo kangcono ngalokho enikushoyo ngayo, wanele njengofakazi phakathi kwami nani futhi yena ungothethelelayo onomusa”
Ayah 8قُلۡ مَا كُنتُ بِدۡعࣰ ا مِّنَ ٱلرُّسُلِ وَمَآ أَدۡرِي مَا يُفۡعَلُ بِي وَلَا بِكُمۡۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّ وَمَآ أَنَا۠ إِلَّا نَذِيرࣱ مُّبِينࣱ
Ithi, “angisiyena owokuqala ezithunyweni futhi angazi ukuthi kuyokwenziwani ngami nangani, angilandeli lutho ngaphandle kwalokho okwembulwe kumina futhi mina angiyilutho ngaphandle komxwayisi ogqamile”
Ayah 9قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ وَكَفَرۡتُم بِهِۦ وَشَهِدَ شَاهِدࣱ مِّنۢ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ مِثۡلِهِۦ فَـَٔامَنَ وَٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Ithi, “ngakube nibonile ukuthi uma ivela kuMvelinqangi nabe seniyayiphika (iQur’an) futhi wafakaza ufakazi ophuma phakathi kwabantwana bakwa-Israyeli (ngencwadi) efana nayo bese eyakholwa kulapho niqhosha, ngempela uMvelinqangi akabaholi abantu abayizoni”
Ayah 10وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَوۡ كَانَ خَيۡرࣰ ا مَّا سَبَقُونَآ إِلَيۡهِۚ وَإِذۡ لَمۡ يَهۡتَدُواْ بِهِۦ فَسَيَقُولُونَ هَٰذَآ إِفۡكࣱ قَدِيمࣱ
Futhi labo abangakholwanga bathi kulabo abakholwayo ukube wawungcono umyalezo babengeke basidlule bawuthole kuqala kunathi futhi ngenkathi bengaholelekile ngawo bathi, “lawa ngamanga asemandulo”
Ayah 11وَمِن قَبۡلِهِۦ كِتَٰبُ مُوسَىٰٓ إِمَامࣰ ا وَرَحۡمَةࣰۚ وَهَٰذَا كِتَٰبࣱ مُّصَدِّقࣱ لِّسَانًا عَرَبِيࣰّ ا لِّيُنذِرَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُحۡسِنِينَ
Futhi ngaphambilini kwayo kwakunencwadi kaMose, ukuhola nomusa futhi lena yincwadi eqinisekisa ngolimi lwesi-Arabhu ukuze ixwayise labo abenza okungenabo ubulungiswa
Ayah 12إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
Ngempela labo abathi iNkosi yethu nguMvelinqangi bese bebambelela (kuloko) angeke kubekhona ukwesaba kubona futhi bona angeke baphatheke kabi
Ayah 13أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ خَٰلِدِينَ فِيهَا جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Labo-ke bangabangane basezulwini bayohlala lapho phakathi ingunaphakade njengomvuzo ngenxa yalokho ababekwenza
Ayah 14وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ إِحۡسَٰنًاۖ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ كُرۡهࣰ ا وَوَضَعَتۡهُ كُرۡهࣰ اۖ وَحَمۡلُهُۥ وَفِصَٰلُهُۥ ثَلَٰثُونَ شَهۡرًاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَبَلَغَ أَرۡبَعِينَ سَنَةࣰ قَالَ رَبِّ أَوۡزِعۡنِيٓ أَنۡ أَشۡكُرَ نِعۡمَتَكَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَيَّ وَأَنۡ أَعۡمَلَ صَٰلِحࣰ ا تَرۡضَىٰهُ وَأَصۡلِحۡ لِي فِي ذُرِّيَّتِيٓۖ إِنِّي تُبۡتُ إِلَيۡكَ وَإِنِّي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ
Futhi samyala umuntu ngokwenza okuhle kubazali bakhe, unina wamkhulelwa kanzima futhi wamzala kanzima, futhi ukumkhulelwa kanye nokumlumula kwakhe (ukumsusa ebeleni) kuyizinyanga ezingamashumi amathathu kuze kube uyakhula afinyelele eminyakeni engamashumi amane athi, “ Nkosi yami ngenze ukuthi ngiwubonge umusa wakho lowo owubeke phezulu kwami kanye nakubazali bami nokuthi ngenze izenzo ezinhle ezilungileyo ozithokozelayo futhi ungenzele ukulunga enzalweni yami, ngempela mina ngiphendukele kuwena ngokuzisola futhi ngempela mina ngingomunye wamaMuslim
Ayah 15أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ نَتَقَبَّلُ عَنۡهُمۡ أَحۡسَنَ مَا عَمِلُواْ وَنَتَجَاوَزُ عَن سَيِّـَٔاتِهِمۡ فِيٓ أَصۡحَٰبِ ٱلۡجَنَّةِۖ وَعۡدَ ٱلصِّدۡقِ ٱلَّذِي كَانُواْ يُوعَدُونَ
Labo-ke bayilabo esikwemukelayo kubona okuhle kakhulu lokho abakwenzayo futhi sizidlulise izenzo zabo ezimbi phakathi kwezihlali zezulu, isethembiso esiyiqiniso leso ababesethenjisiwe
Ayah 16وَٱلَّذِي قَالَ لِوَٰلِدَيۡهِ أُفࣲّ لَّكُمَآ أَتَعِدَانِنِيٓ أَنۡ أُخۡرَجَ وَقَدۡ خَلَتِ ٱلۡقُرُونُ مِن قَبۡلِي وَهُمَا يَسۡتَغِيثَانِ ٱللَّهَ وَيۡلَكَ ءَامِنۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقࣱّ فَيَقُولُ مَا هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ
Futhi lowo othi kubazali bakhe, “uff kunina nobabili”, ngakube niyangethembisa ukuthi ngiyokhishwa (ngiyovuswa emhlabeni) kulapho sezadlula izizukulwane ngaphambilini kwami, futhi bona bobabili bacela usizo kuMvelinqangi, usizi kuwena! Kholwa ngempela isethembiso sikaMvelinqangi siyiqiniso kepha uthi, “lokhu akuyilutho ngaphandle kwezinganekwane zasendulo”
Ayah 17أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ حَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمࣲ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ
Labo-ke bayilabo elaqiniseka kubona igama, ezizukulwaneni esezadlula ngaphambilini kwabo zamajinn nabantu, ngempela bona babengabalahlekelwe
Ayah 18وَلِكُلࣲّ دَرَجَٰتࣱ مِّمَّا عَمِلُواْۖ وَلِيُوَفِّيَهُمۡ أَعۡمَٰلَهُمۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
Futhi kubona bonke kunamazinga (ahlukehlukene) ngokuhambelana nalokho ababekwenza, futhi ukuze abakhokhele ngezenzo zabo futhi bona angeke benziwe okungenabo ubulungiswa
Ayah 19وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَذۡهَبۡتُمۡ طَيِّبَٰتِكُمۡ فِي حَيَاتِكُمُ ٱلدُّنۡيَا وَٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهَا فَٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَسۡتَكۡبِرُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَفۡسُقُونَ
Futhi ngosuku lapho labo abangazange bakholwe belethwa emlilweni, “nina nazithola izinto zenu ezinhle empilweni yenu yalomhlaba nazithokozisa ngazo ngakho-ke ngalolusuku ninikwa umvuzo wesijeziso esijabhisayo ngenxa yokuthi nina naniziphakamisa emhlabeni ngokungesilona iqiniso nangenxa yokuthi nina nanephula umthetho
Ayah 20۞وَٱذۡكُرۡ أَخَا عَادٍ إِذۡ أَنذَرَ قَوۡمَهُۥ بِٱلۡأَحۡقَافِ وَقَدۡ خَلَتِ ٱلنُّذُرُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦٓ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمࣲ
Futhi khumbula ngenkathi umfowabo ka’Ad exwayisa abantu bakhe emagqumeni ezihlabathi, futhi ngempela sebadlula abaxwayisi ngaphambilini kwakhe nangemumva kwakhe, ningakhonzi lutho ngaphandle kukaMvelinqangi, ngempela mina nginesabela isijeziso sosuku olukhulu
Ayah 21قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَأۡفِكَنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا فَأۡتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
Bathi, “ngakube uze kuthina ukuze usididise konkulunkulu bethu na? Ngakho-ke silethele lokho osithembisa kona uma kungukuthi wena ungomunye wabaqinisile”
Ayah 22قَالَ إِنَّمَا ٱلۡعِلۡمُ عِندَ ٱللَّهِ وَأُبَلِّغُكُم مَّآ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦ وَلَٰكِنِّيٓ أَرَىٰكُمۡ قَوۡمࣰ ا تَجۡهَلُونَ
Wathi, “kuphela ulwazi lukuMvelinqangi futhi nginitshena lokho engithunywe nako kepha mina nginibona ningabantu abangazi”
Ayah 23فَلَمَّا رَأَوۡهُ عَارِضࣰ ا مُّسۡتَقۡبِلَ أَوۡدِيَتِهِمۡ قَالُواْ هَٰذَا عَارِضࣱ مُّمۡطِرُنَاۚ بَلۡ هُوَ مَا ٱسۡتَعۡجَلۡتُم بِهِۦۖ رِيحࣱ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمࣱ
Ngakho-ke kwathi lapho sebekubona njengefu elihlangene kusondela ngasezigodini zabo bathi, “leli yifu elisilethela imvula”, kepha kona kuyilokho enanikusheshisa, umoya ekunesijeziso esibuhlungu kuwona
Ayah 24تُدَمِّرُ كُلَّ شَيۡءِۭ بِأَمۡرِ رَبِّهَا فَأَصۡبَحُواْ لَا يُرَىٰٓ إِلَّا مَسَٰكِنُهُمۡۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
Ubhubhisa zonke izinto ngempoqo yeNkosi yawo, ngakho- ke kwangabonakali (lutho) ngaphandle kwezindawo zabo zokuhlala, sibanika kanjalo umvuzo abantu abayizoni
Ayah 25وَلَقَدۡ مَكَّنَّٰهُمۡ فِيمَآ إِن مَّكَّنَّٰكُمۡ فِيهِ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ سَمۡعࣰ ا وَأَبۡصَٰرࣰ ا وَأَفۡـِٔدَةࣰ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُمۡ سَمۡعُهُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُهُمۡ وَلَآ أَفۡـِٔدَتُهُم مِّن شَيۡءٍ إِذۡ كَانُواْ يَجۡحَدُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Futhi ngempela sabakha ngendlela esingazange sinakhe ngayo futhi sabenzela ukuzwa (amadlebe) nokubona (amehlo) nezinhliziyo kepha akuzange kubasize ngalutho ukuzwa kwabo nokubona kwabo nezinhliziyo zabo njengoba babephika amavesi kaMvelinqangi futhi kwabazungeleza lokho ababenza ngakho inhlekisa
Ayah 26وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا مَا حَوۡلَكُم مِّنَ ٱلۡقُرَىٰ وَصَرَّفۡنَا ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
Futhi ngempela sakubhubhisa lokho okunizungelezile okungamadolobha futhi sawaphindaphinda amavesi ukuze babuye
Ayah 27فَلَوۡلَا نَصَرَهُمُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ قُرۡبَانًا ءَالِهَةَۢۖ بَلۡ ضَلُّواْ عَنۡهُمۡۚ وَذَٰلِكَ إِفۡكُهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ
Ngakho-ke kungani bengabasizanga labo ababebathatha esikhundleni sikaMvelinqangi njengonkulunkulu ukuthi babasondeze, kepha banyamalala kubona, futhi lokho kungamanga nakho konke lokho ababekuqamba
Ayah 28وَإِذۡ صَرَفۡنَآ إِلَيۡكَ نَفَرࣰ ا مِّنَ ٱلۡجِنِّ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوٓاْ أَنصِتُواْۖ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوۡاْ إِلَىٰ قَوۡمِهِم مُّنذِرِينَ
Futhi khumbula ngenkathi sibhekisa kuwena idlanzana lamaJinn lilalela iQur’an, ngakho-ke kwathi lapho (amajinn) esefika kuyona athi, “lalelisani kahle” kwathi lapho seyiqediwe aphindela emumva kubantu bawo njengabaxwayisi
Ayah 29قَالُواْ يَٰقَوۡمَنَآ إِنَّا سَمِعۡنَا كِتَٰبًا أُنزِلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰ مُصَدِّقࣰ ا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ وَإِلَىٰ طَرِيقࣲ مُّسۡتَقِيمࣲ
(Amajinn) athi, “Oh Bantu bethu! Ngempela thina silalele incwadi eyembulwe ngemumva kukaMose igcwalisekisa leyo engaphambilini kwayo, iholela eqinisweni nasendleleni eqondile”
Ayah 30يَٰقَوۡمَنَآ أَجِيبُواْ دَاعِيَ ٱللَّهِ وَءَامِنُواْ بِهِۦ يَغۡفِرۡ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُجِرۡكُم مِّنۡ عَذَابٍ أَلِيمࣲ
Oh Bantu bethu! Phendulani kummemi kaMvelinqangi futhi nikholelwe kuyena uzonithethelela izono zenu bese enisindisa esijezisweni esibuhlungu
Ayah 31وَمَن لَّا يُجِبۡ دَاعِيَ ٱللَّهِ فَلَيۡسَ بِمُعۡجِزࣲ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَيۡسَ لَهُۥ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءُۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلࣲ مُّبِينٍ
Futhi noma ngabe ngubani ongamphenduli ummemi kaMvelinqangi angeke aphunyuke emhlabeni futhi angeke abenabo abavikeli ngaphandle kwakhe, labo basekudukeni okucacile
Ayah 32أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَلَمۡ يَعۡيَ بِخَلۡقِهِنَّ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧيَ ٱلۡمَوۡتَىٰۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءࣲ قَدِيرࣱ
Ababoni yini ukuthi nguMvelinqangi lowo owadala amazulu nomhlaba futhi ayimsindi indalo yawo, uyakwazi ukuphilisa okufile, yebo! Ngempela yena uyakwazi ukwenza zonke izinto
Ayah 33وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَلَيۡسَ هَٰذَا بِٱلۡحَقِّۖ قَالُواْ بَلَىٰ وَرَبِّنَاۚ قَالَ فَذُوقُواْ ٱلۡعَذَابَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ
Futhi ngosuku lapho abangakholwanga beyolethwa emlilweni akusikona yini lokhu iqiniso? Bayothi, “yebo ngeNkosi yethu” athi, “ngakho-ke yizwani isijeziso ngenxa yokuthi anizange nikholwe”
Ayah 34فَٱصۡبِرۡ كَمَا صَبَرَ أُوْلُواْ ٱلۡعَزۡمِ مِنَ ٱلرُّسُلِ وَلَا تَسۡتَعۡجِل لَّهُمۡۚ كَأَنَّهُمۡ يَوۡمَ يَرَوۡنَ مَا يُوعَدُونَ لَمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةࣰ مِّن نَّهَارِۭۚ بَلَٰغࣱۚ فَهَلۡ يُهۡلَكُ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ
Ngakho-ke yiba nesineke njengokuba izithunywa ezazizimisele zaba nesineke futhi ungafuni ukubasheshisela (ukubhubha kwabo) Ngosuku mzukwane bekubona lokho abethenjiswe kona (kuyokuba) sengathi abahlalanga (isikhathi) ngaphandle kwehora losuku. lokhu ukushumayela. Ngakho-ke abekho abayobhujiswa ngaphandle kwabantu abaphula umthetho
Ayah 35