Surah Ghafir — The Forgiver
Surah Ghafir (The Forgiver) is chapter 40 of the Quran, with 85 verses. This page presents the Arabic text with a Xhosa translation, verse by verse.
حمٓ
Hâ, Mîm
Ayah 1تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ
IsiTyhileloseNcwadi(i’Kur’ân)sivelakuAllâh,uSobunganga, uSolwazi
Ayah 2غَافِرِ ٱلذَّنۢبِ وَقَابِلِ ٱلتَّوۡبِ شَدِيدِ ٱلۡعِقَابِ ذِي ٱلطَّوۡلِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ إِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ
UMxoleli wezono, uMamkeli wenguquko, Owohlwaya kabuhlungu, UMnini ndyebo, akukho thixo wumbi ngaphandle kwaKhe, kukuYe apho kuza kubuyelwa khona
Ayah 3مَا يُجَٰدِلُ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَا يَغۡرُرۡكَ تَقَلُّبُهُمۡ فِي ٱلۡبِلَٰدِ
Akukho bani uyiphikayo imiqondiso ka-Allâh ngaphandle kwabo bangakholwayo, ngoko ke wena ungakhohliswa yintshukumo yabo ezweni lonke
Ayah 4كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحࣲ وَٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۖ وَهَمَّتۡ كُلُّ أُمَّةِۭ بِرَسُولِهِمۡ لِيَأۡخُذُوهُۖ وَجَٰدَلُواْ بِٱلۡبَٰطِلِ لِيُدۡحِضُواْ بِهِ ٱلۡحَقَّ فَأَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ عِقَابِ
Abantu bakwaNûh baphika ngaphambili kunabo nabangakholwayo emva kwabo, ukanti sizwe ngasinye saba nenjongo (yokwenza iyelenqe) ngokuchasene noMthunywa waso, ngenjongo yokumhlasela, kananjalo baphikisana (ngokusebenzisa) ubuxoki (bezama) ukutshitshisa inyaniso. Ndabahlasela ke, (sabasibi) kanjani ke isohlwayo saM
Ayah 5وَكَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ
Lasebenza ngolo hlobo ke ilizwi leNkosi yakho kwabo bangakholwayo yaba kukuba bona baya kuba ngamadlelane oMlilo
Ayah 6ٱلَّذِينَ يَحۡمِلُونَ ٱلۡعَرۡشَ وَمَنۡ حَوۡلَهُۥ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْۖ رَبَّنَا وَسِعۡتَ كُلَّ شَيۡءࣲ رَّحۡمَةࣰ وَعِلۡمࣰ ا فَٱغۡفِرۡ لِلَّذِينَ تَابُواْ وَٱتَّبَعُواْ سَبِيلَكَ وَقِهِمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِيمِ
Ezo (ngelosi) zithwala iTrone nezo ziyingqongileyo zizukisa (uAllâh) ngendumiso yeNkosi yazo yaye ziyakholwa kuYe zicelela noxolo abo bakholwayo, (zisithi): “Nkosi yethu Wena Ugubungele izinto zonke ngenceba yakho nolwazi, xolela abo baguqukileyo, balandela iNdlela yaKho, Ubakhusele kananjalo kwisohlwayo soMlilo wesiHogo
Ayah 7رَبَّنَا وَأَدۡخِلۡهُمۡ جَنَّٰتِ عَدۡنٍ ٱلَّتِي وَعَدتَّهُمۡ وَمَن صَلَحَ مِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَأَزۡوَٰجِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
Nkosi yethu bangenise eMiyezweni yokuhlala naphakade owabathembisa ngayo bona, nabani na owayengumenzi wobulungisa kooyise babo, kubalingane babo nakubantwana babo. Inene nguWe uSobunganga, uSobulumko
Ayah 8وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوۡمَئِذࣲ فَقَدۡ رَحِمۡتَهُۥۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ
Ubakhusele kananjalo kwiziphumo ezingcolileyo (zezenzo zabo). Ke kaloku lowo Umkhuselayo ekungcoleni kweziphumo zaloo Mini Uya kuba Umenzele inceba, yaye oko yiyona mpumelelo inkulu.”
Ayah 9إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُنَادَوۡنَ لَمَقۡتُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُ مِن مَّقۡتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡ إِذۡ تُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلۡإِيمَٰنِ فَتَكۡفُرُونَ
Inene abo bangakholwayo kuya kuthethwa kuthiwe kubo: “Inkcaso ka-Allâh kuni yayingaphezulu kunokuchasana kwenu ukanti nanimenyiwe kodwa nina anakholwa.’’
Ayah 10قَالُواْ رَبَّنَآ أَمَتَّنَا ٱثۡنَتَيۡنِ وَأَحۡيَيۡتَنَا ٱثۡنَتَيۡنِ فَٱعۡتَرَفۡنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلۡ إِلَىٰ خُرُوجࣲ مِّن سَبِيلࣲ
Baya kuthi: “Nkosi yethu, Wasenza asabi nabomi kabini, Wasinika ubomi kabini, yaye siyazivuma izono zethu, ingaba ikhona na indlela yokuphuma?’’
Ayah 11ذَٰلِكُم بِأَنَّهُۥٓ إِذَا دُعِيَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُۥ كَفَرۡتُمۡ وَإِن يُشۡرَكۡ بِهِۦ تُؤۡمِنُواْۚ فَٱلۡحُكۡمُ لِلَّهِ ٱلۡعَلِيِّ ٱلۡكَبِيرِ
(Kuya kuthiwa kubo): “Oku kungenxa yokuba ngelixa uAllâh Wayethandazwa, (Enqulwa) Yedwa nina naye anakholwa, Kodwa kwathi kusakwayanyaniswa abanye kuYe nakholwa. (Ngoku) ke uMgwebo ngoka-Allâh Ophakamileyo, Omkhulu.’’
Ayah 12هُوَ ٱلَّذِي يُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُنَزِّلُ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ رِزۡقࣰ اۚ وَمَا يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَن يُنِيبُ
NguYe Onibonisa imiqondiso yaKhe, Athumele kuni imbonelelo ivela esibhakabhakeni. Kodwa akukho namnye oya kukhumbula ngaphandle kwalowo ubuyelayo (aguquke)
Ayah 13فَٱدۡعُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Ngokokewena,thandazakuAllâh,unyanisekekuYeenkolweni enokuba abangakholwayo bakuchase (kangakanani) na oko
Ayah 14رَفِيعُ ٱلدَّرَجَٰتِ ذُو ٱلۡعَرۡشِ يُلۡقِي ٱلرُّوحَ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ لِيُنذِرَ يَوۡمَ ٱلتَّلَاقِ
(Yena uAllâh) nguSobunganga, Ongentla kwayo (yonke) imimiselo, Umnini weTrone; Uphefumlela umyalelo waKhe kulowo Athandileyo kwizicaka zaKhe, ukuba alumkise ngeMini yendibano
Ayah 15يَوۡمَ هُم بَٰرِزُونَۖ لَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِنۡهُمۡ شَيۡءࣱۚ لِّمَنِ ٱلۡمُلۡكُ ٱلۡيَوۡمَۖ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ
Mhla baziswa ngaphambili akukho nto emayela nabo iya kufihlakala kuAllâh. Lelikabani na lonke igunya naMhlanje? Lelika-Allâh, Omnye Ongaphikiswayo
Ayah 16ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡۚ لَا ظُلۡمَ ٱلۡيَوۡمَۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
NaMhla umphefumlo ngamnye uya kuvuzwa ngoko wakusebenzelayo. Akuyi kubakho ntswela-bulungisa namhlanje! IneneuAllâh, Uyakhawulezaukufakaembuzweni
Ayah 17وَأَنذِرۡهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡأٓزِفَةِ إِذِ ٱلۡقُلُوبُ لَدَى ٱلۡحَنَاجِرِ كَٰظِمِينَۚ مَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ حَمِيمࣲ وَلَا شَفِيعࣲ يُطَاعُ
Balumkise (Muhammad), ngeMini esondelayo, xa iintliziyo ziya kuba semqaleni, (zixhalabile). Ke kaloku kubenzi bobubi akuyi kubakho mhlobo usenyongweni kungayi kubakho mthetheleli uya kuthotyelwa
Ayah 18يَعۡلَمُ خَآئِنَةَ ٱلۡأَعۡيُنِ وَمَا تُخۡفِي ٱلصُّدُورُ
(UAllâh) Uyakwazi okukholisa amehlo (abo) noko kufihlwa zizifuba (zabo)
Ayah 19وَٱللَّهُ يَقۡضِي بِٱلۡحَقِّۖ وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَقۡضُونَ بِشَيۡءٍۗ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ
Kananjalo uAllâh Ugweba ngenyaniso, lo gama abo bathandaza kubo ngaphandle kwaKhe bengagwebi nganto. Inene uAllâh nguSokuva, uSokubona
Ayah 20۞أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُواْ هُمۡ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةࣰ وَءَاثَارࣰ ا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمۡ وَمَا كَانَ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقࣲ
Abakhenkethanga na ehlabathini babone ukuba sabanjani na isiphelo sabo babandulelayo? Bona babebakhulu kunabo ngamandla nangenkangeleko elizweni, kodwa uAllâh Wabahlasela ngezono zabo. Abazanga babe namkhuseli kuAllâh
Ayah 21ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَانَت تَّأۡتِيهِمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَكَفَرُواْ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ قَوِيࣱّ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ
Oko kwaba ngenxa yokuba abathunywa babo beza kubo nemiqondiso ecacileyo, kodwa abakholwa, Wabahlasela ke uAllâh. Inene Yena Unamandla, Wohlwaya kabuhlungu
Ayah 22وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنࣲ مُّبِينٍ
Kananjalo Sathumela uMûsâ nemiqondiso yeThu negunya elicacileyo
Ayah 23إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَقَٰرُونَ فَقَالُواْ سَٰحِرࣱ كَذَّابࣱ
KuFir’awn, uHâmân no’Kârûn, kodwa bona bathi: “Yena (uMûsâ) ngumenzi wemilingo nexoki.’’
Ayah 24فَلَمَّا جَآءَهُم بِٱلۡحَقِّ مِنۡ عِندِنَا قَالُواْ ٱقۡتُلُوٓاْ أَبۡنَآءَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ وَٱسۡتَحۡيُواْ نِسَآءَهُمۡۚ وَمَا كَيۡدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلࣲ
Ekufikeni kwakhe nenyaniso kubo evela kuThi, bathi bona: “Bulalani oonyana babo bakholwa kunye naye, nigcine abasetyhini babo bephila.” Kodwa icebo labangakholwayo alinto yanto ngaphandle kokuba kukulahleka
Ayah 25وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ذَرُونِيٓ أَقۡتُلۡ مُوسَىٰ وَلۡيَدۡعُ رَبَّهُۥٓۖ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يُبَدِّلَ دِينَكُمۡ أَوۡ أَن يُظۡهِرَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ٱلۡفَسَادَ
Ke kaloku uFir’awn wathi: “Ndiyekeni ndimbulale uMûsâ yena abize eNkosini yakhe. Inene mna ndoyikisela ukuba uya kuyijika inkolo yenu kungenjalo enze ubutshinga1 emhlabeni.”
Ayah 26وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِنِّي عُذۡتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُم مِّن كُلِّ مُتَكَبِّرࣲ لَّا يُؤۡمِنُ بِيَوۡمِ ٱلۡحِسَابِ
Kodwa uMûsâ wathi yena: “Inene mna ndicela ukhuseleko ngeNkosiyam EkwayiNkosiyakhongokuchasenenayenabani na osisikhukhumali ongakholwayo kwiMini yamatyala.”
Ayah 27وَقَالَ رَجُلࣱ مُّؤۡمِنࣱ مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَكۡتُمُ إِيمَٰنَهُۥٓ أَتَقۡتُلُونَ رَجُلًا أَن يَقُولَ رَبِّيَ ٱللَّهُ وَقَدۡ جَآءَكُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ مِن رَّبِّكُمۡۖ وَإِن يَكُ كَٰذِبࣰ ا فَعَلَيۡهِ كَذِبُهُۥۖ وَإِن يَكُ صَادِقࣰ ا يُصِبۡكُم بَعۡضُ ٱلَّذِي يَعِدُكُمۡۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ مُسۡرِفࣱ كَذَّابࣱ
Ke kaloku indoda ekholwayo yakuloFir’awn eyayilufihlile ukholo lwayo, yathi: “Ingaba uza kubulala indoda ngenxa yokusuka ithi: “INkosi yam nguAllâh”, lo gama ikunike imiqondiso ecacileyo evela eNkosini yakho? Ukanti ke ukuba iyaxoka, siya kuba phezu kwayo isiphumo sokuxoka kwayo, kodwa ukuba kuthe kanti ithetha inyaniso, kuya kukuthwaxa okuyinxalenye yoko ikuthembisa ngako. Inene uAllâh Akamkhokeli lowo ungumgabadeli nolixoki
Ayah 28يَٰقَوۡمِ لَكُمُ ٱلۡمُلۡكُ ٱلۡيَوۡمَ ظَٰهِرِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَن يَنصُرُنَا مِنۢ بَأۡسِ ٱللَّهِ إِن جَآءَنَاۚ قَالَ فِرۡعَوۡنُ مَآ أُرِيكُمۡ إِلَّا مَآ أَرَىٰ وَمَآ أَهۡدِيكُمۡ إِلَّا سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ
Hini na bantu bakuthi, ulawulo lolwenu namhlanje elizweni. Kodwa ke ngubani na oza kusikhusela kwisohlwayo sika- Allâh sakufika kuthi?” UFir’awn wathi: “Mna andinibonisi nto ngaphandle kwale ndiyibonayo, yaye andinikhokeleli ntweni ngaphandle (kokunikhokelela) kokulungileyo.’’
Ayah 29وَقَالَ ٱلَّذِيٓ ءَامَنَ يَٰقَوۡمِ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُم مِّثۡلَ يَوۡمِ ٱلۡأَحۡزَابِ
Wathi kananjalo lowo wayekholwa (kuMûsâ): “Hini na bantu bakuthi, inene ndiyanoyikisela kokuza kunihlela okunjengoko kwehla ngemini yamadlelane
Ayah 30مِثۡلَ دَأۡبِ قَوۡمِ نُوحࣲ وَعَادࣲ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلۡمࣰ ا لِّلۡعِبَادِ
Njengesehlo sabantu bakwaNûh nabakwa’Ad nabakwaThamûd nabo basemveni kwabo. Kanti ke uAllâh Akanqweneli (kwenza) ntswela bulungisa kwizicaka zaKhe
Ayah 31وَيَٰقَوۡمِ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ يَوۡمَ ٱلتَّنَادِ
Kananjalo hini na bantu bakuthi, inene mna ndiyanoyikisela kwiMini yokuBizwa
Ayah 32يَوۡمَ تُوَلُّونَ مُدۡبِرِينَ مَا لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمࣲۗ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادࣲ
Mini leyo niya kuphethuka nibaleke; akukho mkhuseli ninaye kuAllâh, yaye lowo uAllâh Amyekele ekulahlekeni akukho bani uya kumkhokela
Ayah 33وَلَقَدۡ جَآءَكُمۡ يُوسُفُ مِن قَبۡلُ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا زِلۡتُمۡ فِي شَكࣲّ مِّمَّا جَآءَكُم بِهِۦۖ حَتَّىٰٓ إِذَا هَلَكَ قُلۡتُمۡ لَن يَبۡعَثَ ٱللَّهُ مِنۢ بَعۡدِهِۦ رَسُولࣰ اۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَنۡ هُوَ مُسۡرِفࣱ مُّرۡتَابٌ
Kananjalo inene uYûsuf weza kuni, mandulo, enemiqondiso ecacileyo, kodwa nina anizanga nipheze ukukuthandabuza oko weza nako kuni: wada wafa, naqala nina nathi “Akukho Mprofeti uAllâh Aya kumthumela emveni kwakhe. Wenza njalo ke uAllâh ukukhokelela ekulahlekeni lowo ungumenzi wobubi nalowo uthandabuza izilumkiso zika-Allâh
Ayah 34ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡۖ كَبُرَ مَقۡتًا عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلۡبِ مُتَكَبِّرࣲ جَبَّارࣲ
Abo baphikisanayo ngeeVesi zika-Allâh bengenamagunya afikileyo kubo, oko kulihlazo kwaye kuchaseke kakhulu kuAllâh nakwabo bakholwayo. Uyitywina kanjalo ke intliziyo yakhe wonke ubani osisikhukhumali, ongumcinezeli
Ayah 35وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَٰهَٰمَٰنُ ٱبۡنِ لِي صَرۡحࣰ ا لَّعَلِّيٓ أَبۡلُغُ ٱلۡأَسۡبَٰبَ
Ke kaloku uFir’awn wathi: “Hini na Hâmân! Ndakhele ibhotwe eliphakamileyo ukuze ndikwazi ukuba neendlela
Ayah 36أَسۡبَٰبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ فَأَطَّلِعَ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ كَٰذِبࣰ اۚ وَكَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرۡعَوۡنَ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَصُدَّ عَنِ ٱلسَّبِيلِۚ وَمَا كَيۡدُ فِرۡعَوۡنَ إِلَّا فِي تَبَابࣲ
“Iindlela (zokufikelela) emazulwini, ndikwazi nokuba ndibone uThixo kaMûsâ: kodwa inene mna ndimcingela ukuba (uMûsâ) lixoki.” Kwenziwa kwabonakala kulungile emehlweni kaFir’awn ukungcola kwezenzo zakhe yaye waye wathintelwa ukuba angangeni eNdleleni elungileyo; kananjalo icebo likaFir’awn alizanga likhokelele ntweni ngaphandle kwelahleko nentshabalalo
Ayah 37وَقَالَ ٱلَّذِيٓ ءَامَنَ يَٰقَوۡمِ ٱتَّبِعُونِ أَهۡدِكُمۡ سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ
Ke kaloku yena lowo wakholwayo wathi: “Hini na bantu bakuthi landelani mna; ndiya kunikhokelela eNdleleni yezenzo ezilungileyo
Ayah 38يَٰقَوۡمِ إِنَّمَا هَٰذِهِ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا مَتَٰعࣱ وَإِنَّ ٱلۡأٓخِرَةَ هِيَ دَارُ ٱلۡقَرَارِ
Hini na bantu bakuthi: ubomi beli hlabathi abunto yanto ngaphandle kokuba lulonwabo lwethutyana, ke bona obelizayo, inene, bona likhaya lokuhlala lanaphakade elo
Ayah 39مَنۡ عَمِلَ سَيِّئَةࣰ فَلَا يُجۡزَىٰٓ إِلَّا مِثۡلَهَاۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحࣰ ا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنࣱ فَأُوْلَٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ يُرۡزَقُونَ فِيهَا بِغَيۡرِ حِسَابࣲ
Nabani na lowo wenza isenzo sokungcola akayi kubuyekezwa nganto yimbi ngaphandle kokufana noko (kubi akwenzileyo) kodwa yena lowo wenza okulungileyo, enokuba ngoyindoda na okanye ngowasetyhini, abe elikholwa, abo baya kungeniswa eMyezweni, banikwe isixhaso (sabo) apho ngaphandle komlinganiselo
Ayah 40۞وَيَٰقَوۡمِ مَا لِيٓ أَدۡعُوكُمۡ إِلَى ٱلنَّجَوٰةِ وَتَدۡعُونَنِيٓ إِلَى ٱلنَّارِ
Kananjalo Hini na bantu bakuthi kwenzeka njani na ukuba ndithi ndinimemela elusindisweni nibe nina nindimemela eMlilweni
Ayah 41تَدۡعُونَنِي لِأَكۡفُرَ بِٱللَّهِ وَأُشۡرِكَ بِهِۦ مَا لَيۡسَ لِي بِهِۦ عِلۡمࣱ وَأَنَا۠ أَدۡعُوكُمۡ إِلَى ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡغَفَّٰرِ
Nina nindimemela ekubeni ndingakholwa kuAllâh nasekubeni ndayamanise endingenalwazi ngako kuYe, Mna ke ndinimemela kuSobunganga, uMxoleli
Ayah 42لَا جَرَمَ أَنَّمَا تَدۡعُونَنِيٓ إِلَيۡهِ لَيۡسَ لَهُۥ دَعۡوَةࣱ فِي ٱلدُّنۡيَا وَلَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَنَّ مَرَدَّنَآ إِلَى ٱللَّهِ وَأَنَّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ هُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ
Oko nina nindimemela kuko akunayo (impendulo) xa kucelwa (kuko) kweli hlabathi nakwelizayo; ukanti kukuAllâh apho ukubuyela kwethu kukhoyo yaye inene abagabadeli baya kuba ngamadlelane oMlilo
Ayah 43فَسَتَذۡكُرُونَ مَآ أَقُولُ لَكُمۡۚ وَأُفَوِّضُ أَمۡرِيٓ إِلَى ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَصِيرُۢ بِٱلۡعِبَادِ
Kanti ke niya kukukhumbula endikutshoyo kuni, yaye ndibeka ithemba lam kuAllâh. Inene uAllâh nguMjongi wezicaka zaKhe
Ayah 44فَوَقَىٰهُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِ مَا مَكَرُواْۖ وَحَاقَ بِـَٔالِ فِرۡعَوۡنَ سُوٓءُ ٱلۡعَذَابِ
Ke kaloku uAllâh Wamkhusela kumayelenqe angcolileyo ababewaqulunqile baza abantu bakwaFir’awn bagutyungelwa ngesona sibi isohlwayo
Ayah 45ٱلنَّارُ يُعۡرَضُونَ عَلَيۡهَا غُدُوࣰّ ا وَعَشِيࣰّ اۚ وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدۡخِلُوٓاْ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ أَشَدَّ ٱلۡعَذَابِ
UMlilo; bagagana nawo ekuseni nangokuhlwa3. Kanti ngoMhla iMini yoVuko ivela (kuya kuthiwa): “Phosani (phakathi eMlilweni) abantu bakwaFir’awn bangene kwesona sohlwayo sibuhlungu.”
Ayah 46وَإِذۡ يَتَحَآجُّونَ فِي ٱلنَّارِ فَيَقُولُ ٱلضُّعَفَٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعࣰ ا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا نَصِيبࣰ ا مِّنَ ٱلنَّارِ
Yabona! Baya kuphikisana phakathi eMlilweni, ababebuthathaka baya kuthi kwabo babekhukhumele: “Inene thina sasingabalandeli benu, ingaba niza kusiphumza, nithabathe (esenu) isabelo soMlilo na?’’
Ayah 47قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُلࣱّ فِيهَآ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ حَكَمَ بَيۡنَ ٱلۡعِبَادِ
Abo babekhukhumele baya kuthi: “Inene, sisonke sikuwo nathi Inene uAllâh Ugwebile phakathi kwezicaka zaKhe.’’
Ayah 48وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِي ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ يُخَفِّفۡ عَنَّا يَوۡمࣰ ا مِّنَ ٱلۡعَذَابِ
Abo baseMlilweni baya kuthi kubagcini besiHogo: Celani eNkosini yenu ukuba isinciphisele ngemini enye kwisohlwayo.’’
Ayah 49قَالُوٓاْ أَوَلَمۡ تَكُ تَأۡتِيكُمۡ رُسُلُكُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ قَالُواْ بَلَىٰۚ قَالُواْ فَٱدۡعُواْۗ وَمَا دُعَٰٓؤُاْ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٍ
Baya kuthi: “Akuzanga kufike baThunywa nemiqondiso ecacileyo na kuni? Baya kuthi bona: “Ewe.’’ Baya kuphendula, “Ziceleleni nina (ngokwenu) kodwa isicelo sabangakholwayo asinto yanto ngaphandle kokuba kukulahleka”
Ayah 50إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَيَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡأَشۡهَٰدُ
Inene Thina Siya kubenza babe noloyiso abaThunywa bethu nabo bakholwayo ngoku besesemhlabeni kanti nangeMini amangqina aya kumiswa
Ayah 51يَوۡمَ لَا يَنفَعُ ٱلظَّٰلِمِينَ مَعۡذِرَتُهُمۡۖ وَلَهُمُ ٱللَّعۡنَةُ وَلَهُمۡ سُوٓءُ ٱلدَّارِ
NgeMini ukuzithethelela kwabo kungayi kubanceda abenzi bobugwenxa, yaye baya kuba nesiqalekiso, nelona khaya lakha lalibi (esiHogweni)
Ayah 52وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡهُدَىٰ وَأَوۡرَثۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡكِتَٰبَ
Kananjalo Thina Sanika uMûsâ isiKhokelo Senza aBantwana bakwaSirayeli baba ziindlalifa zesiBhalo
Ayah 53هُدࣰ ى وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
Ukuba sibe sisiKhokelo nesikhumbuzi kwabo bangabokuqiqa
Ayah 54فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقࣱّ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِبۡكَٰرِ
Ngoko ke wena (Muhammad) yiba nomonde, inene isithembiso sika-Allâh siyinyaniso, ucele itarhu lesono4 sakho, uzukise (uAllâh) ngendumiso yeNkosi ngokuhlwa nasekuseni
Ayah 55إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡ إِن فِي صُدُورِهِمۡ إِلَّا كِبۡرࣱ مَّا هُم بِبَٰلِغِيهِۚ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ
Inene abo baphikisanayo ngokuphathelene nemiqondiso ka- Allâh bengenagunya lifikileyo kubo – akukho nto ezifubeni zabo ngaphandle kwenkukhumalo (bona ubuProfeti) asokuze babufumane. Ke wena funa ukhuseleko ngoAllâh, inene yena nguYe OnguSokuva, uSokubona
Ayah 56لَخَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَكۡبَرُ مِنۡ خَلۡقِ ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Ukudalwa kwamazulu nomhlaba kukhulu ngenene kunokudalwa kwabantu: kodwa uninzi lwabantu alwazi
Ayah 57وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَلَا ٱلۡمُسِيٓءُۚ قَلِيلࣰ ا مَّا تَتَذَكَّرُونَ
Kanti abalingani abaziimfama nababonayo, (bengalingani kananjalo) abo bakholwayo, benza ubulungisa nabo benza ukungcola, kuncinane enikuqaphelayo
Ayah 58إِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَأٓتِيَةࣱ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤۡمِنُونَ
Inene iYure iyeza yona, akukho ntandabuzo ngayo, kodwa abantu abaninzi abakholwa
Ayah 59وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِيٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِي سَيَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ
Ke kaloku iNkosi yakho Ithi: “Cela kuM; Ndiya kukuphendula Mna. Inene abo bakucekisayo ukunqulwa kwaM baya kungena esiHogweni bedelekile.”
Ayah 60ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ
NguAllâh Owanenzela ubusuku ukuze niphumle ngabo nemini (ukuba) ininike ukubona. Inene uAllâh nguMnini- Bubele eluntwini. Kodwa uninzi lwabantu alunambulelo
Ayah 61ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءࣲ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ
NguAllâh ke loWo, iNkosi yakho, uMdali wezinto zonke; akukho thixo wumbi ngaphandle kwaKhe, kanti nimfamekiseke njani na
Ayah 62كَذَٰلِكَ يُؤۡفَكُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ
(Nabangaphambili) kunani baya bamfamekiseka ngolo hlobo, besala iiVesi zika-Allâh
Ayah 63ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ قَرَارࣰ ا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءࣰ وَصَوَّرَكُمۡ فَأَحۡسَنَ صُوَرَكُمۡ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡۖ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
NguAllâh Onenzele umhlaba waba yindawo yokuzinza nesibhakabhaka saba luphahla, Wanibumba, Wanifezekisela izimo zenu Wanibonelela ngezinto ezilungileyo. NguAllâh ke loWo, iNkosi yenu; Usikelelekile uAllâh iNkosi, uMlondolozi wamaphakade.’’
Ayah 64هُوَ ٱلۡحَيُّ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَٱدۡعُوهُ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَۗ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Yena Uphila ngonaphakade, akukho thixo wumbi ngaphandle kwaKhe, ngoko thandazani kuYe, ninyanisekile kuYe enkolweni, iindumiso zonke mazibe kuAllâh iNkosi yamaphakade
Ayah 65۞قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَمَّا جَآءَنِيَ ٱلۡبَيِّنَٰتُ مِن رَّبِّي وَأُمِرۡتُ أَنۡ أُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
Yithi (Muhammad): “Inene mna ndalelwa ukuba ndinqule abo nibanqulayo ngaphandle koAllâh, nje ukufika kwemiqondiso evela eNkosini yam, kwaye mna ndiyalelwe ukuba ndizinikele eNkosini yamaphakade.’’
Ayah 66هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَابࣲ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةࣲ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةࣲ ثُمَّ يُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلࣰ ا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡ ثُمَّ لِتَكُونُواْ شُيُوخࣰ اۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبۡلُۖ وَلِتَبۡلُغُوٓاْ أَجَلࣰ ا مُّسَمࣰّ ى وَلَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
Nguye Owanidalayo ngothuli, emva koko ngeqabaza lembewu yomntu, emva koko ngehlwili elinamathelayo; emva koko Unikhuphela ngaphandle ningabantwana, Aphinde Aniphucule nifikelele ebuntwini, Niphinde nibe ngamaxhego. Ukanti phakathi kwenu kukho abo bathatyathwa bafe phambi (koko) khona ukuze nifikelele kwithuba elithile; mhlawumbi niya kuyisebenzisa ingqiqo
Ayah 67هُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرࣰ ا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
NguYe Onika ubomi Enze ukufa; Xa Emisela into Usuka Athi kuyo: “Yibakho”, ibekho
Ayah 68أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ أَنَّىٰ يُصۡرَفُونَ
Akubaboni na ukuba baphambuke njani na abo baphikisana nemiqondiso ka-Allâh
Ayah 69ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِٱلۡكِتَٰبِ وَبِمَآ أَرۡسَلۡنَا بِهِۦ رُسُلَنَاۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ
Abo bayiphikayo iNcwadi (i’Kur’ân) noko Sakuthumela abaThunywa beThu baza kwazi
Ayah 70إِذِ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَٰقِهِمۡ وَٱلسَّلَٰسِلُ يُسۡحَبُونَ
Xa amakhamandela ebathandele ezintanyeni zabo namakhonkco; baya kurhuqwa
Ayah 71فِي ٱلۡحَمِيمِ ثُمَّ فِي ٱلنَّارِ يُسۡجَرُونَ
Emanzini abilayo; naseMlilweni baya kuhlohlwa (amadangatya oMlilo eziswini zabo)
Ayah 72ثُمَّ قِيلَ لَهُمۡ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تُشۡرِكُونَ
Kuze kuthiwe kubo: “Baphi na abo nanidla ngokubayamanisa njengamahlulelane (kuAllâh)
Ayah 73مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا بَل لَّمۡ نَكُن نَّدۡعُواْ مِن قَبۡلُ شَيۡـࣰٔ اۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلۡكَٰفِرِينَ
bengengo-Allâh?’’ Baya kuthi bona: “Basishiyile: gxebe, asizanga sinqule nto thina ngaphambili,” Ubalahlekisa ngolo hlobo ke uAllâh abangakholwayo
Ayah 74ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمۡ تَفۡرَحُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَمۡرَحُونَ
(Iingelosi ziya kuthi): “Oko kwaba ngenxa yokuba nina nanizikhukhumalisa emhlabeni ngokungekho lungelweni yaye naniziphethe ngolunya
Ayah 75ٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ
NgenanikeemasangweniesiHogonihlaleaphongonaphakade, hayi ukungcola kwendawo yokuhlala izikhukhumali!”
Ayah 76فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقࣱّۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ
Ngoko ke wena (Muhammad) yiba nomonde; inene isithembiso sika-Allâh siyinyaniso. Enokuba Singakubonisa inxalenye yoko Sibathembise kona okanye Sikuthabathe wena ngokufa, kukuThi apho baza kubuyiselwa khona
Ayah 77وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلࣰ ا مِّن قَبۡلِكَ مِنۡهُم مَّن قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ وَمِنۡهُم مَّن لَّمۡ نَقۡصُصۡ عَلَيۡكَۗ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قُضِيَ بِٱلۡحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ
Ke kaloku Sanithumela abaThunywa ngaphambi kwenu. Phakathi kwabo kukho abo (iimbali zabo) sele Sikubalisele ngazo, kuze phakathi kwabo kubekho abo (iimbali zabo) Singakubaliselanga ngazo. Kananjalo yayingekokwakhe nawuphi na uMthunywa ukuba eze nomqondiso (okanye iVesi) ngaphandle kwemvume ka-Allâh. Ngoko ke xa umyalelo ka-Allâh ufika uya kufezekiswa ngenyaniso baze abaqambi bobuxoki balahlekelwe
Ayah 78ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمَ لِتَرۡكَبُواْ مِنۡهَا وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ
NguAllâh Owanenzela izilwanyana ezidla ingca eniziqabelayo, ukanti ezinye zazo niyazidla
Ayah 79وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَلِتَبۡلُغُواْ عَلَيۡهَا حَاجَةࣰ فِي صُدُورِكُمۡ وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ
Ukanti kwalapho kuzo nineenzuzo (ezizezinye) kanti kwalapho kuzo nifezekisa iimfuno ezisezifubeni5 zenu, ukanti zona neenqanawa ziyanithwala
Ayah 80وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ فَأَيَّ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُنكِرُونَ
Ke kaloku Yena Unibonise imiqondiso yaKhe ngoko ke yiyiphi le miqondiso ka-Allâh niyiphikayo
Ayah 81أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةࣰ وَءَاثَارࣰ ا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
Kanti abakahamba-hambi na ehlabathini babone ukuba sabanjani na isiphelo sabo babandulelayo? babebaninzi ngakumbi kunabo, benamandla nomfaneleko ngakumbi kunabo ehlabathini, kodwa azanga bancedakale koko bakusebenzelayo
Ayah 82فَلَمَّا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرِحُواْ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Kananjalo ukufika kwabaThunywa babo kubo nobungqina obucacileyo, (basuka) bagutyungelwa koko babekugculela
Ayah 83فَلَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَحۡدَهُۥ وَكَفَرۡنَا بِمَا كُنَّا بِهِۦ مُشۡرِكِينَ
Ke kaloku bakubona isohlwayo seThu, bathi: “Sikholwa kuAllâhYedwathina,asikholwakokobesikadesikwayamanisa naYe.”
Ayah 84فَلَمۡ يَكُ يَنفَعُهُمۡ إِيمَٰنُهُمۡ لَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَاۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ فِي عِبَادِهِۦۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Kodwa aluzanga ukholo lwabo lubancede (nto), ukubonana kwabo nesohlwayo seThu. (Sona) yindlela eyamiselwayo ka-Allâh Aqubisana ngayo nezicaka zaKhe. Apho ke abangakholwayo balahlekelwa (yinto yonke)
Ayah 85