Surah Yusuf — Joseph
Surah Yusuf (Joseph) is chapter 12 of the Quran, with 111 verses. This page presents the Arabic text with a Kirundi translation, verse by verse.
الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Alif,Laam,Miiym, (Insiguro y’izi ndome hamwe n’uwufise ubumenyi bwazo n’Imana yonyene gusa.) Aya majambo nayari mugitabu c’Imana gitagatifu kigaragaza ibintu vyose
Ayah 1إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيࣰّ ا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
Mu vy’ukuri nitwebwe twamanuye iyi Qur’ani ntagatifu mururimi rw’icarabu kugira ngo mushobore gutahura
Ayah 2نَحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ أَحۡسَنَ ٱلۡقَصَصِ بِمَآ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ وَإِن كُنتَ مِن قَبۡلِهِۦ لَمِنَ ٱلۡغَٰفِلِينَ
Twebwe tukuganiriza ibiganiro vyiza mukukwereka yuko iyi Qur’ani ntagatifu mu vy’ukuri wewe imbere yibi vyose ntiwari mubantu bafise izi nkuru
Ayah 3إِذۡ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَٰٓأَبَتِ إِنِّي رَأَيۡتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوۡكَبࣰ ا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ رَأَيۡتُهُمۡ لِي سَٰجِدِينَ
Mugihe intumwa y’Imana Yussufu (iii) yabwira Se wiwe ati:- Data wanje, mu vy’ukuri jewe nabonye inyenyeri cumi n’imwe hamwe n’Izuba n’Ukwezi nabibonye bimpfukamira
Ayah 4قَالَ يَٰبُنَيَّ لَا تَقۡصُصۡ رُءۡيَاكَ عَلَىٰٓ إِخۡوَتِكَ فَيَكِيدُواْ لَكَ كَيۡدًاۖ إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لِلۡإِنسَٰنِ عَدُوࣱّ مُّبِينࣱ
Se wiwe avuga ati:- ewe mwana wanje, izi ndoto zawe ntuzibwire bene wanyu ntibaze bakugirire inabi, mu vy’ukuri Shetani ku muntu n’umwansi ari k’umugaragaro
Ayah 5وَكَذَٰلِكَ يَجۡتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكَ وَعَلَىٰٓ ءَالِ يَعۡقُوبَ كَمَآ أَتَمَّهَا عَلَىٰٓ أَبَوَيۡكَ مِن قَبۡلُ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمࣱ
Uku niko Umuremyi wawe azogutora n’ukukwigisha ukuri kw’ibintu, kandi izokwiza imigisha yayo kuri wewe hamwe no kuruvyaro rw’intumwa y’Imana Yaaqubu (iii), nkuko yahaye kuva kera kuri ba So wanyu intumwa y’Imana Ibrahimu (iii) hamwe n’intumwa y’Imana Is’haqa (iii) ntankeka Umuremyi wawe niwe afise ubumenyi n’ubuhizi buhagije
Ayah 6۞لَّقَدۡ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخۡوَتِهِۦٓ ءَايَٰتࣱ لِّلسَّآئِلِينَ
Mu vy’ukuri kuntumwa y’Imana Yussufu (iii) hamwe na bene wabo harimwo icirwa cugufata nkankama ku bantu babaza kugira ngo batahure
Ayah 7إِذۡ قَالُواْ لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَىٰٓ أَبِينَا مِنَّا وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَٰلࣲ مُّبِينٍ
Bene wabo mugihe bavuga bati:- mu vy ‘ukuri Yussufu hamwe na mwene wabo nibo bakundwa cane n’Umuvyeyi wacu gusumba twebwe mugihe twebwe ari umurwi w’abantu b’inguvu mu vy’ukuri umuvyeyi wacu ari mubuzimire buri k’umugaragaro
Ayah 8ٱقۡتُلُواْ يُوسُفَ أَوِ ٱطۡرَحُوهُ أَرۡضࣰ ا يَخۡلُ لَكُمۡ وَجۡهُ أَبِيكُمۡ وَتَكُونُواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ قَوۡمࣰ ا صَٰلِحِينَ
Nimu mugandagure uyo Yussufu (iii) canke mumute mugisagara cakure kugira ngo amaso ya So wanyu abahindukirire mwebwe hanyuma munyuma y’ibi vyose mwebwe muzoca muba mu bantu beranda
Ayah 9قَالَ قَآئِلࣱ مِّنۡهُمۡ لَا تَقۡتُلُواْ يُوسُفَ وَأَلۡقُوهُ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّ يَلۡتَقِطۡهُ بَعۡضُ ٱلسَّيَّارَةِ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ
Umwe muribo avuga ati:- ntimu mugandagure Yussufu (iii) mugabo nimu mujugunye mw’iriba rirerire hanyuma baze bamutore bamwe bazoba bari mungendo zabo, kuko muri mwebwe murafise uruhara rwukugira ikintu icarico cose
Ayah 10قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأۡمَ۬نَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُۥ لَنَٰصِحُونَ
Nabo baciye bavuga bati:- ewe Data wacu, ni kuki utatwizera kubera Yussufu (iii), mu vy’ukuri twebwe turi mubantu bamwipfuriza amahoro
Ayah 11أَرۡسِلۡهُ مَعَنَا غَدࣰ ا يَرۡتَعۡ وَيَلۡعَبۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
Nimu mutware ejo hamwe natwe hanyuma azofungura n’akanyamuneza ntangere nugukina natwe, kandi ntankeka twebwe tuzomukingira bimwe bihagije
Ayah 12قَالَ إِنِّي لَيَحۡزُنُنِيٓ أَن تَذۡهَبُواْ بِهِۦ وَأَخَافُ أَن يَأۡكُلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَأَنتُمۡ عَنۡهُ غَٰفِلُونَ
Umuvyeyi wabo avuga ati:- mu vy’ukuri jewe biranteye agahinda kuri mwebwe kujana nawe iyo mugiye, kandi nkaba ntinya yuko yoribwa n’imbwebwe namwe aho muri mwasamaye
Ayah 13قَالُواْ لَئِنۡ أَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ إِنَّآ إِذࣰ ا لَّخَٰسِرُونَ
Nabo bishura Umuvyeyi wabo bati:- niyaribwa n’imbwebwe natwe turi umurwi ukomeye cane, ntankeka twebwe tuzoba turi muruhombo runiniya atakamaro dufise
Ayah 14فَلَمَّا ذَهَبُواْ بِهِۦ وَأَجۡمَعُوٓاْ أَن يَجۡعَلُوهُ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّۚ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِ لَتُنَبِّئَنَّهُم بِأَمۡرِهِمۡ هَٰذَا وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Rero mugihe bamutwara bumvikanye yuko bamushira mukinogo c’iriba rirerire, natwe duca tumumenyesha yuko azobabwira iri jambo ryabo nabo batabizi
Ayah 15وَجَآءُوٓ أَبَاهُمۡ عِشَآءࣰ يَبۡكُونَ
Bagaruka kwa Se wabo mw’ijoro bariko bararira
Ayah 16قَالُواْ يَٰٓأَبَانَآ إِنَّا ذَهَبۡنَا نَسۡتَبِقُ وَتَرَكۡنَا يُوسُفَ عِندَ مَتَٰعِنَا فَأَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُؤۡمِنࣲ لَّنَا وَلَوۡ كُنَّا صَٰدِقِينَ
Baca bavuga bati :- ewe Data wacu, mu vy’ukuri twebwe twagiye guhiganwa mubijanye n’ukwinonora imitsi hanyuma dusiga Yussufu (iii) aho ibintu vyacu biri, rero imbwebwe ica iramurya, mugabo wewe muvyeyi wacu ntushobora kutwemera nagatoyi nayo twebwe aho turi tuvugisha ukuri kwama
Ayah 17وَجَآءُو عَلَىٰ قَمِيصِهِۦ بِدَمࣲ كَذِبࣲۚ قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمۡ أَنفُسُكُمۡ أَمۡرࣰ اۖ فَصَبۡرࣱ جَمِيلࣱۖ وَٱللَّهُ ٱلۡمُسۡتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
Baca bazana hejuru y’impuzu yiwe amaraso y’ububeshi, Se wabo avuga ati:- nkumbure imitima yanyu isharijwe niri jambo, rero ukwihangana kuri jewe niko kwiza, n’Imana niyo isabwa imfashanyo kuri ibi vyose muvuga
Ayah 18وَجَآءَتۡ سَيَّارَةࣱ فَأَرۡسَلُواْ وَارِدَهُمۡ فَأَدۡلَىٰ دَلۡوَهُۥۖ قَالَ يَٰبُشۡرَىٰ هَٰذَا غُلَٰمࣱۚ وَأَسَرُّوهُ بِضَٰعَةࣰۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ
Haca hashika abari murugendo kuri rya riba, barungika umuvomyi w’amazi wabo, nawe aca yibiza indobo yiwe muri ryariba ry’amazi adugije yandobo aza abona umwana aca avuga ati:- ehe! n’akanyamuneza keza k’uyu musore w’umuhungu nabo baca baramunyegeza bavuga yuko baronse mubidandazwa baguze, n’Imana ikaba yari ifise ubumenyi bw’ivyo bahora bagira vyose
Ayah 19وَشَرَوۡهُ بِثَمَنِۭ بَخۡسࣲ دَرَٰهِمَ مَعۡدُودَةࣲ وَكَانُواْ فِيهِ مِنَ ٱلزَّٰهِدِينَ
Baca baramugurisha kukiguzi kibayabaye c’amafaranga y’imparurwa kuko batari bamukeneye nukumwitaho cane
Ayah 20وَقَالَ ٱلَّذِي ٱشۡتَرَىٰهُ مِن مِّصۡرَ لِٱمۡرَأَتِهِۦٓ أَكۡرِمِي مَثۡوَىٰهُ عَسَىٰٓ أَن يَنفَعَنَآ أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدࣰ اۚ وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلِنُعَلِّمَهُۥ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ وَٱللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِۦ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Nuwamuguze ari mugisagara ca Misiri (Egypte) yaciye abwira umutambukanyi wiwe ati:- nimumutegurire aho azoba uyu mushumvyi nkumbure azotugirira akamaro canke tukazomugena kuba ikibondo cacu, kuri ivyo rero Yussufu twaramutsimbataje muri ico gisagara ca Misiri n’umunezero ntangere kugira ngo tumwigishe ukuri kw’amajambo, n’Imana niyo nyene intsinzi hejuru y’ijambo ryayo mugabo abantu benshi ntanakimwe bazi
Ayah 21وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمࣰ ا وَعِلۡمࣰ اۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Nawe Yussufu (iii) mugihe yashika mubigero twaciye tumuha ubutegetsi n’ubumenyi nkuko turiha abagira neza
Ayah 22وَرَٰوَدَتۡهُ ٱلَّتِي هُوَ فِي بَيۡتِهَا عَن نَّفۡسِهِۦ وَغَلَّقَتِ ٱلۡأَبۡوَٰبَ وَقَالَتۡ هَيۡتَ لَكَۚ قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ رَبِّيٓ أَحۡسَنَ مَثۡوَايَۖ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
N’umukenyezi yari munzu mwa Yussufu (iii) yabamwo yaramugomwe nawe atavyipfuza kuriwe, aca arugara imiryango n’ukumubwira ati:- nuze ngaha, nawe amwishura ati:- jewe ndikinze ku Mana yanje mu vy’ukuri niyo data wanje yanteguriye ubu bwicaro bwanje ngaha bwiza, mu vy’ukuri abahemukiye imitima yabo ntantsinzi bafise
Ayah 23وَلَقَدۡ هَمَّتۡ بِهِۦۖ وَهَمَّ بِهَا لَوۡلَآ أَن رَّءَا بُرۡهَٰنَ رَبِّهِۦۚ كَذَٰلِكَ لِنَصۡرِفَ عَنۡهُ ٱلسُّوٓءَ وَٱلۡفَحۡشَآءَۚ إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُخۡلَصِينَ
Aca amwishiramwo n’ivyipfuzo vyiwe vyose iyo atabona ibimenyetso vy’Umuremyi wiwe, twabigize gutyo kugira ngo tumukingire n’amabi yose, mu vy’ukuri yari mu bantu bacu basukuwe neza
Ayah 24وَٱسۡتَبَقَا ٱلۡبَابَ وَقَدَّتۡ قَمِيصَهُۥ مِن دُبُرࣲ وَأَلۡفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا ٱلۡبَابِۚ قَالَتۡ مَا جَزَآءُ مَنۡ أَرَادَ بِأَهۡلِكَ سُوٓءًا إِلَّآ أَن يُسۡجَنَ أَوۡ عَذَابٌ أَلِيمࣱ
Bose uko ari babiri baciye birukira kumuryango, wamukenyezi aca amutaburirako impuzu yiwe imugongo baca batubirana n’umutambukanyi wiwe imbere y’urwo rugi, uyo mupfasoni aca avuga ati:- nta mpembo y’uwugomba kugira amabi nkayo n’umutambukanyi wawe atari uko yobohwa mw’ibohero canke agahabwa ibihano bibabaza cane
Ayah 25قَالَ هِيَ رَٰوَدَتۡنِي عَن نَّفۡسِيۚ وَشَهِدَ شَاهِدࣱ مِّنۡ أَهۡلِهَآ إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلࣲ فَصَدَقَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ
Yussufu nawe aca avuga ati:- uyu mupfasoni niwe yangomwe nanje ntamugomwe n’icabona cari muri uwo murwi wuyu mupfasoni nawe aca atanga ivyemezo vyiwe n’ukuvuga ati:- niyaba impuzu yiwe yatabuwe imbere, uyo mupfasoni azoba avugishije ukuri, nawe Yussufu (iii) azoba ariwe mubeshi
Ayah 26وَإِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن دُبُرࣲ فَكَذَبَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
Nayo impuzu yiwe ikaba yatabuwe inyuma rero uyo mukenyezi niwe azoba ariwe mubeshi nawe Yussufu (iii) azoba avugishije ukuri
Ayah 27فَلَمَّا رَءَا قَمِيصَهُۥ قُدَّ مِن دُبُرࣲ قَالَ إِنَّهُۥ مِن كَيۡدِكُنَّۖ إِنَّ كَيۡدَكُنَّ عَظِيمࣱ
Umugabo wiwe abonye yuko impuzu yiwe yatabuwe inyuma aca avuga ati:- mu vy’ukuri ibi vyose kuri mwebwe bagore nimungeso zanyu, ntankeka ingeso zanyu mwebwe bagore nininiya cane
Ayah 28يُوسُفُ أَعۡرِضۡ عَنۡ هَٰذَاۚ وَٱسۡتَغۡفِرِي لِذَنۢبِكِۖ إِنَّكِ كُنتِ مِنَ ٱلۡخَاطِـِٔينَ
Yussufu (iii) ibi vyose nubireke, na wewe mupfasoni nusabe ikigongwe kubicumuro vyawe, mu vy’ukuri wewe uri mubantu bagize amakosa
Ayah 29۞وَقَالَ نِسۡوَةࣱ فِي ٱلۡمَدِينَةِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ تُرَٰوِدُ فَتَىٰهَا عَن نَّفۡسِهِۦۖ قَدۡ شَغَفَهَا حُبًّاۖ إِنَّا لَنَرَىٰهَا فِي ضَلَٰلࣲ مُّبِينࣲ
Babapfasoni bico gisagara baca baronka inkuru baguma baguma bavuga bati :- Umupfasoni w’umusikiranganji yagomye umukozi wiwe nawe atamugomwe, mu vy’ukuri yari yaramukoze k’umutima wiwe kubera urukundo, ntankeka natwe tumubona yuko ari mubantu bazimiye bari k’umugaragaro
Ayah 30فَلَمَّا سَمِعَتۡ بِمَكۡرِهِنَّ أَرۡسَلَتۡ إِلَيۡهِنَّ وَأَعۡتَدَتۡ لَهُنَّ مُتَّكَـࣰٔ ا وَءَاتَتۡ كُلَّ وَٰحِدَةࣲ مِّنۡهُنَّ سِكِّينࣰ ا وَقَالَتِ ٱخۡرُجۡ عَلَيۡهِنَّۖ فَلَمَّا رَأَيۡنَهُۥٓ أَكۡبَرۡنَهُۥ وَقَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّ وَقُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا هَٰذَا بَشَرًا إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا مَلَكࣱ كَرِيمࣱ
Wa mukenyezi w’Umushikiranganji mugihe yumva imvugo yabo bakenyezi yarabahamagaje nukubazimana nuguha umw’umwe muribo imbugita nuguca abwira Yussufu (iii) ngo yibonekeze imbere yabo bakenyezi, rero mugihe bamubona babonye yuko ari ikintu kininiya cane nuguca bitemagura amaboko yabo nukuvuga bati:- eka! uyu s’umuntu, ntiyari kuba uyu atari Umumarayika mutagatifu
Ayah 31قَالَتۡ فَذَٰلِكُنَّ ٱلَّذِي لُمۡتُنَّنِي فِيهِۖ وَلَقَدۡ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ فَٱسۡتَعۡصَمَۖ وَلَئِن لَّمۡ يَفۡعَلۡ مَآ ءَامُرُهُۥ لَيُسۡجَنَنَّ وَلَيَكُونࣰ ا مِّنَ ٱلصَّٰغِرِينَ
Wa mupfasoni w’umushikiranganji aca avuga ati:- uyu niwa muntu mwantayeko umwikomo, mu vy’ukuri nanje naramugomwe kubisumba umutima wanje, mugabo yarikinze rero natagira ivyo ndamutegetse mu vy’ukuri azoca atabwa mw’ibohero kandi azoba ari mubantu bakengerwa
Ayah 32قَالَ رَبِّ ٱلسِّجۡنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدۡعُونَنِيٓ إِلَيۡهِۖ وَإِلَّا تَصۡرِفۡ عَنِّي كَيۡدَهُنَّ أَصۡبُ إِلَيۡهِنَّ وَأَكُن مِّنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ
Yussufu (iii) aca avuga ati:- ewe Muremyi wanje nikundiye cane ibohero gusumba ibi bampamagarirako, rero nutankurira izi ngeso zabo, jewe nzobatumbera kandi nzoba ndi mubantu b’ibijuju
Ayah 33فَٱسۡتَجَابَ لَهُۥ رَبُّهُۥ فَصَرَفَ عَنۡهُ كَيۡدَهُنَّۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Rero Umuremyi wiwe yaritabiriye igisabisho ciwe nukumukurira izo ngeso zabo bakenyezi, ntankeka Imana niyo yumva kandi niyo ifise ubumenyi buhagije
Ayah 34ثُمَّ بَدَا لَهُم مِّنۢ بَعۡدِ مَا رَأَوُاْ ٱلۡأٓيَٰتِ لَيَسۡجُنُنَّهُۥ حَتَّىٰ حِينࣲ
Munyuma baciye babonekerwa bamaze kubona ibimenyetso yuko yoja mw’ibuye kukiringo kigufiya
Ayah 35وَدَخَلَ مَعَهُ ٱلسِّجۡنَ فَتَيَانِۖ قَالَ أَحَدُهُمَآ إِنِّيٓ أَرَىٰنِيٓ أَعۡصِرُ خَمۡرࣰ اۖ وَقَالَ ٱلۡأٓخَرُ إِنِّيٓ أَرَىٰنِيٓ أَحۡمِلُ فَوۡقَ رَأۡسِي خُبۡزࣰ ا تَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِنۡهُۖ نَبِّئۡنَا بِتَأۡوِيلِهِۦٓۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Baca binjirana nawe mw’ibohero bari kumwe n’imisore ibiri, umwe muribo aca avuga ati:- mu vy’ukuri jewe nisanze ndiko ndakanyura urukanywa, n’uwundi nawe avuga ati:- jewe mu vy’ukuri nisanze nikoreye imikate kumutwe wanje, n’inyoni nazo ziyindirako, none n’udusigurire ivyarivyo, mu vy’ukuri twebwe tukubona yuko uri mubantu b’intungane
Ayah 36قَالَ لَا يَأۡتِيكُمَا طَعَامࣱ تُرۡزَقَانِهِۦٓ إِلَّا نَبَّأۡتُكُمَا بِتَأۡوِيلِهِۦ قَبۡلَ أَن يَأۡتِيَكُمَاۚ ذَٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّيٓۚ إِنِّي تَرَكۡتُ مِلَّةَ قَوۡمࣲ لَّا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ
Nawe Yussuf (iii) yavuze ati:- ntabifungurwa bizobashikira muzohabwa atari uko nzobamenyesha insiguro yavyo imbere yuko bibashikira, kuko ibi vyose nimuvyo Umuremyi wanje yanyigishije, mu vy’ukuri jewe sinkurikira imico y’abantu batemera Imana y’ukuri kandi batemera umusi w’umuhero w’Isi
Ayah 37وَٱتَّبَعۡتُ مِلَّةَ ءَابَآءِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۚ مَا كَانَ لَنَآ أَن نُّشۡرِكَ بِٱللَّهِ مِن شَيۡءࣲۚ ذَٰلِكَ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ عَلَيۡنَا وَعَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ
Jewe nkurikiye imico yaba Data banje ariyo ntumwa y’Imana Ibrahimu (iii) hamwe n’intumwa y’Imana Is’haqa (iii) hamwe n’intumwa y’Imana Ya’aqubu (iii) kandi ntaburenganzira dufise bw’ukugereranya Imana n’ibindi bintu, iyi nimumihezagiro y’Imana iri hejuru yacu no hejuru y’abandi bantu, mugabo abantu benshi muri twebwe ntibashima
Ayah 38يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ ءَأَرۡبَابࣱ مُّتَفَرِّقُونَ خَيۡرٌ أَمِ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
Mwambohe bagenzi banje, mbega Imana nyinshi zitandukanye n’izindi nizo nziza canke n’Imana imwe yonyene rudende ifise ububasha buri hejuru y’ibintu vyose
Ayah 39مَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ أَسۡمَآءࣰ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Ntimusenga atariyo yonyene n’amazina mwatondesheje mwebwe nyene hamwe n’abavyeyi banyu, Imana ntiyamanuye ivyemezo kuri ivyo, kandi ntategeko atari itegeko ry’Imana gusa yategetse yuko mutosenga uwariwe wese atari Imana yonyene gusa, iyo rero niyo dini igororotse mugabo abantu benshi ntabumenyi bafise
Ayah 40يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ أَمَّآ أَحَدُكُمَا فَيَسۡقِي رَبَّهُۥ خَمۡرࣰ اۖ وَأَمَّا ٱلۡأٓخَرُ فَيُصۡلَبُ فَتَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِن رَّأۡسِهِۦۚ قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ ٱلَّذِي فِيهِ تَسۡتَفۡتِيَانِ
Emwe mbohe bagenzi banje uko muri babiri, umwe muri mwebwe azosubizwa mubuzi bwiwe agende kunywesha Se buja wiwe urukanywa, n’uwundi nawe azokwicwa abambwe, hanyuma inyoni nazo zirye umutwe wiwe, urubanza rwamaze gucibwa kuri iryo jambo mwariko murabaza
Ayah 41وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُۥ نَاجࣲ مِّنۡهُمَا ٱذۡكُرۡنِي عِندَ رَبِّكَ فَأَنسَىٰهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ ذِكۡرَ رَبِّهِۦ فَلَبِثَ فِي ٱلسِّجۡنِ بِضۡعَ سِنِينَ
Yusufu yabwiye umwe yamenye yuko azorokoka muri babantu babiri ati:- unyibuke imbere y’umutegetsi wawe, mugabo Shetani yaramwibagije kwibuka Se buja wiwe kuri ivyo yaciye aguma mw’ibohero kumyaka itari mikeyi
Ayah 42وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ إِنِّيٓ أَرَىٰ سَبۡعَ بَقَرَٰتࣲ سِمَانࣲ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافࣱ وَسَبۡعَ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرࣲ وَأُخَرَ يَابِسَٰتࣲۖ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ أَفۡتُونِي فِي رُءۡيَٰيَ إِن كُنتُمۡ لِلرُّءۡيَا تَعۡبُرُونَ
N’umwami yavuze ati:- mu vy’ukuri jewe nabonye mundoto zanje inka indwi zivyibushe cane ziribwa n’izindi indwi nazo zinamvye, kandi nabonye ibigega indwi bitotahaye neza, n’ibindi bigega indwi vyumye, emwe bakuru nimunsigurire kuri iyi ndoto yanje nimwaba mwebwe mushobora gusigura iyi ndoto
Ayah 43قَالُوٓاْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمࣲۖ وَمَا نَحۡنُ بِتَأۡوِيلِ ٱلۡأَحۡلَٰمِ بِعَٰلِمِينَ
Bavuze bati :- izi ndoto zidasobanutse neza natwe ntanakimwe tuzi munsiguro y’izo ndoto
Ayah 44وَقَالَ ٱلَّذِي نَجَا مِنۡهُمَا وَٱدَّكَرَ بَعۡدَ أُمَّةٍ أَنَا۠ أُنَبِّئُكُم بِتَأۡوِيلِهِۦ فَأَرۡسِلُونِ
Aca avuga umwe yarokotse muri bamwe babiri aca yibuka inyuma y’igihe n’ukuvuga ati:- jewe ndababwira insiguro yavyo ahubwo nimundungike
Ayah 45يُوسُفُ أَيُّهَا ٱلصِّدِّيقُ أَفۡتِنَا فِي سَبۡعِ بَقَرَٰتࣲ سِمَانࣲ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافࣱ وَسَبۡعِ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرࣲ وَأُخَرَ يَابِسَٰتࣲ لَّعَلِّيٓ أَرۡجِعُ إِلَى ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَعۡلَمُونَ
Ewe ntumwa y’Imana Yussufu (iii) wimvugakuri, nutubwire ukuri kwama kw’izi nka indwi zivyibushe cane zizoribwa n’inka indwi zinamvye, hamwe n’ibigega indwi vy’ibiterwa bitotahaye n’ibindi bigega vyumye, kugira ngo nsubire kubantu banje bashobore kumenya inkuru y’imvaho
Ayah 46قَالَ تَزۡرَعُونَ سَبۡعَ سِنِينَ دَأَبࣰ ا فَمَا حَصَدتُّمۡ فَذَرُوهُ فِي سُنۢبُلِهِۦٓ إِلَّا قَلِيلࣰ ا مِّمَّا تَأۡكُلُونَ
Intumwa y’Imana Yussufu (iii) abishura ati:- mwebwe muzorima imyaka indwi ikurikirana bivanye n’ubwira bwanyu mufise, n’ivyo muzo kwimbura muze mubigumize mubigega vyavyo, mukuyemwo bikeya muzohora mufungura
Ayah 47ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ سَبۡعࣱ شِدَادࣱ يَأۡكُلۡنَ مَا قَدَّمۡتُمۡ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلࣰ ا مِّمَّا تُحۡصِنُونَ
Hanyuma y’ivyo vyose hazoza iyindi myaka indwi y’ingorane izorya ivyo mwayihaye atari bikeyi muzoba mwaziganije
Ayah 48ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَامࣱ فِيهِ يُغَاثُ ٱلنَّاسُ وَفِيهِ يَعۡصِرُونَ
Hanyuma munyuma y’ibi vyose hazoboneka umwaka waho abantu bazofashwa, no muri uwo mwaka abantu bazokama intungwa zabo
Ayah 49وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦۖ فَلَمَّا جَآءَهُ ٱلرَّسُولُ قَالَ ٱرۡجِعۡ إِلَىٰ رَبِّكَ فَسۡـَٔلۡهُ مَا بَالُ ٱلنِّسۡوَةِ ٱلَّٰتِي قَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّۚ إِنَّ رَبِّي بِكَيۡدِهِنَّ عَلِيمࣱ
N’umwami yaciye avuga ati:- nimumuzane ngaha iwanje, yantumwa mugihe yashikira intumwa y’Imana Yussufu, yamubwiye ati:- nusubire kwa So buja wawe umubaze inkuru yaba bakenyezi bikomeretsa kumaboko yabo, ntankeka Umuremyi wanje niwe afise ubumenyi bw’ingeso zabo bakenyezi
Ayah 50قَالَ مَا خَطۡبُكُنَّ إِذۡ رَٰوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفۡسِهِۦۚ قُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا عَلِمۡنَا عَلَيۡهِ مِن سُوٓءࣲۚ قَالَتِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡـَٰٔنَ حَصۡحَصَ ٱلۡحَقُّ أَنَا۠ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
Yavuze ati:- n’ikihe kintu canyu cabaye kuri mwebwe bapfasoni mugihe mwagomwa intumwa y’Imana Yussufu (iii) kandi biteye kubiri n’igomwa ryiwe kuri mwebwe, nabo bishura bati:- eka! twebwe ntaco twari tuzi kumabi ayariyo yose kuriwe, umukenyezi w’Umushikiranganji aca avuga ati:- ukuri kugiye ahabona, ni jewe namugomwe biteye kubiri n’umutima wanje, ntankeka ari mubantu bavugisha ukuri
Ayah 51ذَٰلِكَ لِيَعۡلَمَ أَنِّي لَمۡ أَخُنۡهُ بِٱلۡغَيۡبِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي كَيۡدَ ٱلۡخَآئِنِينَ
Ivyo vyose nukubera yuko yomenya yuko jewe ntamuhemukiye inyuma yiwe, kandi Imana ntiha abantu bene ingeso z’abadashima ngo batekanirwe
Ayah 52۞وَمَآ أُبَرِّئُ نَفۡسِيٓۚ إِنَّ ٱلنَّفۡسَ لَأَمَّارَةُۢ بِٱلسُّوٓءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيٓۚ إِنَّ رَبِّي غَفُورࣱ رَّحِيمࣱ
Nanje sinsukura umutima wanje, mu vy’ukuri umutima uwariwo wose n’uwutegeka cane kugira amabi dukuyemwo uwo Umuremyi wanje yahaye impuhwe zawo, mu vy’ukuri Umuremyi wanje niwe nyene ikigongwe n’impuhwe zihagije
Ayah 53وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦٓ أَسۡتَخۡلِصۡهُ لِنَفۡسِيۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُۥ قَالَ إِنَّكَ ٱلۡيَوۡمَ لَدَيۡنَا مَكِينٌ أَمِينࣱ
Hanyuma Umwami yavuze ati:- nimumuzane iwanje ndamutore abe umuntu wanje bwite, rero amaze kuganira nawe yaciye avuga ati:- mu vy’ukuri kuva uno musi wewe kuri twebwe ubaye umuntu w’iteka kandi wizigiwe
Ayah 54قَالَ ٱجۡعَلۡنِي عَلَىٰ خَزَآئِنِ ٱلۡأَرۡضِۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمࣱ
Yussufu (iii) aca avuga ati:- nungire mbe uwuraba ububiko bw’igihugu cose, mu vy’ukuri jewe ndi mubareretsi beza kandi ndafise ubumenyi n’ubukerebutsi buhagije
Ayah 55وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَتَبَوَّأُ مِنۡهَا حَيۡثُ يَشَآءُۚ نُصِيبُ بِرَحۡمَتِنَا مَن نَّشَآءُۖ وَلَا نُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Uko niko twahaye intumwa y’Imana Yussufu (iii) ubutegetsi muri ico gihugu ca Misiri (Egypte) nukubamwo aho ashaka kuba hose, natwe dushikiriza imigisha yacu kuwo twishakiye, kandi natwe ntitwirengagiza kumpembo yabagira ineza
Ayah 56وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرࣱ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ
Kandi ntankeka impembo y’umusi w’imperuka niyo nziza gusumba, cane cane kuri barya bemeye Imana yabo y’ukuri kandi bakaba bayitinya
Ayah 57وَجَآءَ إِخۡوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَعَرَفَهُمۡ وَهُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ
Baraje bene wabo na Yussufu (iii) nukwinjira iwe, atako arabamenya mugabo ntiba mutahura uwariwe
Ayah 58وَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمۡ قَالَ ٱئۡتُونِي بِأَخࣲ لَّكُم مِّنۡ أَبِيكُمۡۚ أَلَا تَرَوۡنَ أَنِّيٓ أُوفِي ٱلۡكَيۡلَ وَأَنَا۠ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ
Mugihe yabaha ibifungurwa vyabo yavuze ati:- nimunzanire mwene wanyu muvukana kwa So wanyu, mbega ntimubona yuko jewe ndabapimira ibifungurwa kurugero rukwiye nanje nkaba ndi mubantu beza bazi kwakira abashitsi
Ayah 59فَإِن لَّمۡ تَأۡتُونِي بِهِۦ فَلَا كَيۡلَ لَكُمۡ عِندِي وَلَا تَقۡرَبُونِ
Rero nimuta nzanira uyo mwene wanyu mumenye yuko mutaronka igipimo icarico cose iwanje, kandi ntimunyegere
Ayah 60قَالُواْ سَنُرَٰوِدُ عَنۡهُ أَبَاهُ وَإِنَّا لَفَٰعِلُونَ
Bamwishuye bati:- twebwe tuzo muyenga yenga Se wiwe, ntankeka natwe tuzogira ibi vyose
Ayah 61وَقَالَ لِفِتۡيَٰنِهِ ٱجۡعَلُواْ بِضَٰعَتَهُمۡ فِي رِحَالِهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَعۡرِفُونَهَآ إِذَا ٱنقَلَبُوٓاْ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِمۡ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
Nawe Yusufu (iii) aca abwira abakozi biwe ati:- amatungo yabo bantu bazanye kugira ngo bakabishe n’ibifungurwa nimubishire mumatu yabo, kugira ngo bibonere yuko mugihe bazogaruka mungo zabo rero tugize gutyo nkumbure bozogaruka
Ayah 62فَلَمَّا رَجَعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَبِيهِمۡ قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا ٱلۡكَيۡلُ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَآ أَخَانَا نَكۡتَلۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
Mugihe basubira kwa Se wabo, bamubwiye bati:- ewe Data wacu, batwimye ibifungurwa tutajanye na mwene wacu, rero reka tumujane uyu mwene wacu kugira ngo dupimirwe ivyo bifungurwa, kandi mu vy’ukuri twebwe tuzo mukingira bimwe bihagije uyo mwene wacu
Ayah 63قَالَ هَلۡ ءَامَنُكُمۡ عَلَيۡهِ إِلَّا كَمَآ أَمِنتُكُمۡ عَلَىٰٓ أَخِيهِ مِن قَبۡلُ فَٱللَّهُ خَيۡرٌ حَٰفِظࣰ اۖ وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Se wabo abishura ati:- nivyo jewe ndabemerere hejuru y’uyu nk’uko nabemereye kuri mwene wanyu aho hambere, Imana niyo nziza mugukingira, kandi niyo nyene impuhwe z’ukuri kwama gusumba abafise impuhwe bose
Ayah 64وَلَمَّا فَتَحُواْ مَتَٰعَهُمۡ وَجَدُواْ بِضَٰعَتَهُمۡ رُدَّتۡ إِلَيۡهِمۡۖ قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَا نَبۡغِيۖ هَٰذِهِۦ بِضَٰعَتُنَا رُدَّتۡ إِلَيۡنَاۖ وَنَمِيرُ أَهۡلَنَا وَنَحۡفَظُ أَخَانَا وَنَزۡدَادُ كَيۡلَ بَعِيرࣲۖ ذَٰلِكَ كَيۡلࣱ يَسِيرࣱ
Mugihe bugurura amatu yabo basanze amatungo yabo yasubijwe iwabo, baca bavuga bati:- mbega Data wacu ikindi dushaka n’igiki ?Aya matungo yacu yasubijwe iwacu, tukaba twazanye ibifungurwa kubera abantu bacu, natwe tuzomukingira mwene wacu kandi tuzoronka igipimo c’Ingamiya imwe irenzeko ico naco nico gipimo kibayabaye
Ayah 65قَالَ لَنۡ أُرۡسِلَهُۥ مَعَكُمۡ حَتَّىٰ تُؤۡتُونِ مَوۡثِقࣰ ا مِّنَ ٱللَّهِ لَتَأۡتُنَّنِي بِهِۦٓ إِلَّآ أَن يُحَاطَ بِكُمۡۖ فَلَمَّآ ءَاتَوۡهُ مَوۡثِقَهُمۡ قَالَ ٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلࣱ
Se wabo abishura ati:- jewe sinzomutwara umwana wanje hamwe namwe kugeza aho muzompa amasezerano kw’izina ry’Imana yuko ari ngombwako mwene wanyu muzo musubiza iwanje, kiretse mukikujwe mwese n’isanganya canke urupfu, rero mugihe bagirirana ayo masezerano yabo Se wabo yaciye avuga ati:- Imana yonyene niyo ikingira kuri ibi vyose tuvuga
Ayah 66وَقَالَ يَٰبَنِيَّ لَا تَدۡخُلُواْ مِنۢ بَابࣲ وَٰحِدࣲ وَٱدۡخُلُواْ مِنۡ أَبۡوَٰبࣲ مُّتَفَرِّقَةࣲۖ وَمَآ أُغۡنِي عَنكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍۖ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَعَلَيۡهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ
Se wabo avuga ati:- bana banje ntimwinjire mu muryango umwe gusa, ahubwo ni mwinjire mu miryango itandukanye, nanje ntaco nobamarira imbere y’Imana kuko nta ntahe ihari atari intahe y’Imana yonyene gusa, kuko iwe niho nizeye, n’abizera nibizere kuriyo yonyene gusa
Ayah 67وَلَمَّا دَخَلُواْ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَهُمۡ أَبُوهُم مَّا كَانَ يُغۡنِي عَنۡهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍ إِلَّا حَاجَةࣰ فِي نَفۡسِ يَعۡقُوبَ قَضَىٰهَاۚ وَإِنَّهُۥ لَذُو عِلۡمࣲ لِّمَا عَلَّمۡنَٰهُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Mugihe binjira muri ico gihugu ca Misiri (Egypte) nkuko Se wabo yababwiye, ntaco vyabamariye imbere y’Imana atari ivyari kumutima wa Se wabo Yaa’qubu (iii) yashikanye, ntankeka uyo Se wabo Yaa’qubu (iii) yari afise ubumenyi kubera yuko twamwigishije, mugabo abantu benshi ntavyo bazi
Ayah 68وَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰٓ إِلَيۡهِ أَخَاهُۖ قَالَ إِنِّيٓ أَنَا۠ أَخُوكَ فَلَا تَبۡتَئِسۡ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Mugihe binjira kwa Yussufu (iii) yaramuhobereye uyo mwene wabo avuga ati:- mu vy’ukuri jewe nimwene wanyu ntuteterwe kubera ivyo bahora bagira
Ayah 69فَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمۡ جَعَلَ ٱلسِّقَايَةَ فِي رَحۡلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا ٱلۡعِيرُ إِنَّكُمۡ لَسَٰرِقُونَ
Mugihe yaheza kubaha ibifungurwa vyabo yaciye ashiramwo idahiro ry’ukunyweramwo amazi mw’itu rya mwene wabo, hanyuma uwuhamagara arahamagara ati:- mwebwe muri murugendo, mu vy’ukuri mwebwe muri ibisuma
Ayah 70قَالُواْ وَأَقۡبَلُواْ عَلَيۡهِم مَّاذَا تَفۡقِدُونَ
Mugihe bari babatumbereye baciye bavuga bati:- mbega mwoba mwatakaje iki
Ayah 71قَالُواْ نَفۡقِدُ صُوَاعَ ٱلۡمَلِكِ وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمۡلُ بَعِيرࣲ وَأَنَا۠ بِهِۦ زَعِيمࣱ
Bavuze bati:- twebwe twatakaje idahiro ry’Umwami rero uwuzorizana azohabwa ibintu vy’uburemere bw’Ingamiya, n’intumwa y’Imana Yussufu (iii) avuga ati:- nanje kuri ivyo ndashigikiye kuri ibi vyose
Ayah 72قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ عَلِمۡتُم مَّا جِئۡنَا لِنُفۡسِدَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كُنَّا سَٰرِقِينَ
Bavuze bati:- kw’izina ry’Imana mwebwe muramaze kumenya yuko twebwe tutaje kugira ubwononyi muri iki gihugu, kandi twebwe ntituri ibisuma
Ayah 73قَالُواْ فَمَا جَزَٰٓؤُهُۥٓ إِن كُنتُمۡ كَٰذِبِينَ
Bavuga bati:- impembo yiwe izoba ari iyihe nimwaba mwebwe mubesha
Ayah 74قَالُواْ جَزَٰٓؤُهُۥ مَن وُجِدَ فِي رَحۡلِهِۦ فَهُوَ جَزَٰٓؤُهُۥۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ
Bavuga bati:- impembo nurya muntu hazoboneka mw’itu ryiwe ico gipimo niyo mpembo kuko uko niko duhemba abahemukiye imitima yabo
Ayah 75فَبَدَأَ بِأَوۡعِيَتِهِمۡ قَبۡلَ وِعَآءِ أَخِيهِ ثُمَّ ٱسۡتَخۡرَجَهَا مِن وِعَآءِ أَخِيهِۚ كَذَٰلِكَ كِدۡنَا لِيُوسُفَۖ مَا كَانَ لِيَأۡخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ ٱلۡمَلِكِ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ نَرۡفَعُ دَرَجَٰتࣲ مَّن نَّشَآءُۗ وَفَوۡقَ كُلِّ ذِي عِلۡمٍ عَلِيمࣱ
Aca atangura kuraba mumatu yabo imbere yuko araba mw’itu rya mwene wabo, hanyuma nyagipimo agikura mw’itu rya mwene wabo, uku niko twagiriye amahinyu intumwa y’Imana Yussufu (iii) kuko atashoboye gukingira mwene wabo kumategeko y’Umwami, atari uko Imana yonyene yabishatse, natwe duha iteka rininiya kubo twishakiye, no hejuru y’uwufise ubumenyi hariho uwufise ubumenyi kumurusha
Ayah 76۞قَالُوٓاْ إِن يَسۡرِقۡ فَقَدۡ سَرَقَ أَخࣱ لَّهُۥ مِن قَبۡلُۚ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفۡسِهِۦ وَلَمۡ يُبۡدِهَا لَهُمۡۚ قَالَ أَنتُمۡ شَرࣱّ مَّكَانࣰ اۖ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
Baca bavuga bati:- niyaba yarivye, na mwene wabo yarivye kuva kera, mugabo intumwa y’Imana Yussufu (iii) abinyegeza k’umutima wiwe kandi ntiyabiserura aca avuga ati:- mwebwe mumerewe nabi n’Imana niyo ifise ubumenyi bw’ivyo muvuga vyose
Ayah 77قَالُواْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ إِنَّ لَهُۥٓ أَبࣰ ا شَيۡخࣰ ا كَبِيرࣰ ا فَخُذۡ أَحَدَنَا مَكَانَهُۥٓۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Nabo baca bavuga bati:- ewe mutware, uyu arafise umuvyeyi wiwe ashaje cane, rero nutware umwe muri twebwe aho gutwara uyu, ntankeka twebwe tukubona yuko uri mubantu bagira ineza
Ayah 78قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِ أَن نَّأۡخُذَ إِلَّا مَن وَجَدۡنَا مَتَٰعَنَا عِندَهُۥٓ إِنَّآ إِذࣰ ا لَّظَٰلِمُونَ
Intumwa y’Imana Yussufu (iii) abishura ati:- Imana ikingire kure mugufata uwutari urya twasanze mumatungo yacu ariwe, kugirango ntitube abahemukiye imitima yacu
Ayah 79فَلَمَّا ٱسۡتَيۡـَٔسُواْ مِنۡهُ خَلَصُواْ نَجِيࣰّ اۖ قَالَ كَبِيرُهُمۡ أَلَمۡ تَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ أَبَاكُمۡ قَدۡ أَخَذَ عَلَيۡكُم مَّوۡثِقࣰ ا مِّنَ ٱللَّهِ وَمِن قَبۡلُ مَا فَرَّطتُمۡ فِي يُوسُفَۖ فَلَنۡ أَبۡرَحَ ٱلۡأَرۡضَ حَتَّىٰ يَأۡذَنَ لِيٓ أَبِيٓ أَوۡ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ لِيۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ
Rero mugihe bihebura kuriwe baciye bagenda kwiherera n’ukwongorerana, umukuru wabo aca avuga ati:- mbega ntimuzi yuko So wanyu yafashe indagano kuri mwebwe kandi kw’izina ry’Imana nakera mwaragize amakosa yanyu kundagano yanyu hejuru y’intumwa y’Imana Yussufu (iii) nanje sinzova muri iki gihugu kugeza aho Data wanje azompa uruhusha, canke Imana incire urubanza rw’ukuva ngaha kuko ariyo nziza z’abacamanza
Ayah 80ٱرۡجِعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَبِيكُمۡ فَقُولُواْ يَٰٓأَبَانَآ إِنَّ ٱبۡنَكَ سَرَقَ وَمَا شَهِدۡنَآ إِلَّا بِمَا عَلِمۡنَا وَمَا كُنَّا لِلۡغَيۡبِ حَٰفِظِينَ
Nimusubire kwa So wanyu hanyuma muze muvuge muti:- ewe Data wacu, umwana wawe yivye, natwe ntitwemeje yuko umusuma yofatwa atari kuvyo dufitiyeko ubumenyi yuko atamusuma hagati yacu twamenye, kandi ntabumenyi twari dufise bijanye n’amabanga
Ayah 81وَسۡـَٔلِ ٱلۡقَرۡيَةَ ٱلَّتِي كُنَّا فِيهَا وَٱلۡعِيرَ ٱلَّتِيٓ أَقۡبَلۡنَا فِيهَاۖ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
Kandi mubaze abantu bo mugisagara twarimwo hamwe nabo twari kumwe murugendo, mu vy’ukuri twebwe tuvugisha ukuri kwama
Ayah 82قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمۡ أَنفُسُكُمۡ أَمۡرࣰ اۖ فَصَبۡرࣱ جَمِيلٌۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَأۡتِيَنِي بِهِمۡ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Se wabo Ya aqubu avuga ati:- ahubwo imitima yanyu isharijwe nukumugirira ikintu, rero nihabe ukwihangana kwiza, nkumbure Imana yobagarurira bose uko bangana ntankeka Imana niyo nyene ubumenyi n’ubuhizi buhagije
Ayah 83وَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمۡ وَقَالَ يَٰٓأَسَفَىٰ عَلَىٰ يُوسُفَ وَٱبۡيَضَّتۡ عَيۡنَاهُ مِنَ ٱلۡحُزۡنِ فَهُوَ كَظِيمࣱ
Aca avavanura nabo n’ukuvuga ati:- yoh! agahinda kanje kuri Yussufu (iii), kubera ukurira kwinshi n’amaso yiwe araserura kubera agahinda nawe yuzuranywe nako gahinda
Ayah 84قَالُواْ تَٱللَّهِ تَفۡتَؤُاْ تَذۡكُرُ يُوسُفَ حَتَّىٰ تَكُونَ حَرَضًا أَوۡ تَكُونَ مِنَ ٱلۡهَٰلِكِينَ
Bavuze bati:- kw’izina ry’Imana ntushobora kutibuka Yussufu (iii) kugeza naho uzorwara canke ube mubazo honywa
Ayah 85قَالَ إِنَّمَآ أَشۡكُواْ بَثِّي وَحُزۡنِيٓ إِلَى ٱللَّهِ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Aca avuga ati:- mu vy’ukuri jewe ntakambira uku kwidoga kwanje hamwe n’aka gahinda kanje ku Mana, kandi ndafise ubumenyi ku Mana, kuvyo mwebwe mutazi
Ayah 86يَٰبَنِيَّ ٱذۡهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَاْيۡـَٔسُواْ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ لَا يَاْيۡـَٔسُ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Bana banje nimugende murondere mwene wanyu Yussufu (iii) hamwe na mwene wabo, kandi ntimwihebure hamwe n’imigisha y’Imana, kuko ntibihebura hamwe n’imigisha y’Imana atari abantu b’abahakanyi b’Imana gusa
Ayah 87فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَيۡهِ قَالُواْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهۡلَنَا ٱلضُّرُّ وَجِئۡنَا بِبِضَٰعَةࣲ مُّزۡجَىٰةࣲ فَأَوۡفِ لَنَا ٱلۡكَيۡلَ وَتَصَدَّقۡ عَلَيۡنَآۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَجۡزِي ٱلۡمُتَصَدِّقِينَ
Mugihe binjira kuntumwa y’Imana Yussufu (iii) bavuze bati:- ewe mushingantahe, ingorane dufise twebwe hamwe n’abantu bacu, nuko twazanye ibidandazwa bitemewe ngaha, rero nudupimire kugipimo gikwiye kandi utugirire naza mpuhwe zawe, mu vy’ukuri Imana iriha abagira impuhwe kuri bagenzi babo
Ayah 88قَالَ هَلۡ عَلِمۡتُم مَّا فَعَلۡتُم بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذۡ أَنتُمۡ جَٰهِلُونَ
Se wabo yavuze ati:- mbega murazi ivyo mwagiriye Yussufu (iii) hamwe na mwene wabo mugihe mwari mubujuju
Ayah 89قَالُوٓاْ أَءِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُۖ قَالَ أَنَا۠ يُوسُفُ وَهَٰذَآ أَخِيۖ قَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَآۖ إِنَّهُۥ مَن يَتَّقِ وَيَصۡبِرۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Nabo bishura bati:- mbega wewe ni wewe Yussufu (iii) ? Nawe abishura ati:- ni jewe Yussufu (iii) nuyu niwe mwene wanje, Imana yaratugiriye impuhwe, mu vy’ukuri uwutinya Imana yiwe hamwe n’ukwihangana, mu vy’ukuri Imana ntiyirengagiza n’impembo y’abagira ineza
Ayah 90قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ ءَاثَرَكَ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا وَإِن كُنَّا لَخَٰطِـِٔينَ
Bishura bati:- kw’izina ry’Imana Imana yaragutoye hejuru yacu, mu vy’ukuri twebwe twari mumakosa
Ayah 91قَالَ لَا تَثۡرِيبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡيَوۡمَۖ يَغۡفِرُ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Yussufu (iii) avuga ati:- kuri uno musi ntamwikomo uri kuri mwebwe, Imana izobagirira ikigongwe kuko niyo nyene impuhwe nyinshi gusumba abagira izo mpuhwe bose
Ayah 92ٱذۡهَبُواْ بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلۡقُوهُ عَلَىٰ وَجۡهِ أَبِي يَأۡتِ بَصِيرࣰ ا وَأۡتُونِي بِأَهۡلِكُمۡ أَجۡمَعِينَ
Nimugende n’iyi mpuzu yanje hanyuma muyishire imbere y’amaso ya Data wanje nawe aho ari azoca asubira kubona hanyuma muce mugaruka mwese hamwe n’abantu banyu bose
Ayah 93وَلَمَّا فَصَلَتِ ٱلۡعِيرُ قَالَ أَبُوهُمۡ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَۖ لَوۡلَآ أَن تُفَنِّدُونِ
Mugihe bagenda bose bava mugihugu ca Misiri (Egypte), Se wabo yaciye avuga ati:- jewe ndiko ndamoterwa n’akamoto ka Yussufu (iii) naho ntariho ndizeye yuko nataye ubwenge
Ayah 94قَالُواْ تَٱللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلَٰلِكَ ٱلۡقَدِيمِ
Bavuga bati:- kw’izina ry’Imana, wewe uracari mubantu bakiri mubuzimire bwawe bwakera
Ayah 95فَلَمَّآ أَن جَآءَ ٱلۡبَشِيرُ أَلۡقَىٰهُ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ فَٱرۡتَدَّ بَصِيرࣰ اۖ قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Mugihe yashika umuvugizi w’ubutumwa bwiza aca ashira impuzu ya Yussufu imbere y’amaso yiwe, mumwanya aca arabona nuguca avuga ati:- mbega sinababwiye yuko jewe mfise ubumenyi buvuye ku Mana w’ivyo mwebwe mutazi
Ayah 96قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا ٱسۡتَغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَآ إِنَّا كُنَّا خَٰطِـِٔينَ
Nabo bavuga bati:- ewe Data wacu dusabire imbabazi kubera ibicumuro vyacu, ntankeka twebwe twari mubantu bari mumakosa
Ayah 97قَالَ سَوۡفَ أَسۡتَغۡفِرُ لَكُمۡ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Aca avuga ati:- birashoboka yuko nzobasabira ikigongwe kumuremyi wanje mu vy’ukuri niyo nyene ikigongwe cinshi hamwe n’impuhwe zihagije
Ayah 98فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰٓ إِلَيۡهِ أَبَوَيۡهِ وَقَالَ ٱدۡخُلُواْ مِصۡرَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ
Mugihe binjira kwa Yussufu (iii) yarabahobeye abavyeyi biwe aca avuga ati:- ni mwinjire muri iki gisagara ca Misiri (Egypte) Imana ibishatse muri mumahoro
Ayah 99وَرَفَعَ أَبَوَيۡهِ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ وَخَرُّواْ لَهُۥ سُجَّدࣰ اۖ وَقَالَ يَٰٓأَبَتِ هَٰذَا تَأۡوِيلُ رُءۡيَٰيَ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَعَلَهَا رَبِّي حَقࣰّ اۖ وَقَدۡ أَحۡسَنَ بِيٓ إِذۡ أَخۡرَجَنِي مِنَ ٱلسِّجۡنِ وَجَآءَ بِكُم مِّنَ ٱلۡبَدۡوِ مِنۢ بَعۡدِ أَن نَّزَغَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بَيۡنِي وَبَيۡنَ إِخۡوَتِيٓۚ إِنَّ رَبِّي لَطِيفࣱ لِّمَا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Yaciye abarerura abavyeyi biwe nukubashira kunyegamo ya cami, bose hamwe baca baramanuka hasi baramupfukamira, nawe Yussufu (iii) aca avuga ati:- ewe Data wanje, iyi niyo nsiguro y’ukuri y’indoto yanje yakera, ntankeka Umuremyi wanje yayemeje kandi yangiriye impuhwe n’ukunkura mw’ibohero nukubazana mwebwe ibakuye mubugararwa munyuma yaho Shetani yakokeza hagati yanje na bene mama, mu vy’ukuri Umuremyi wanje niwe nyene gushikira ico yishakiye, kandi ntankeka Imana niyo nyene ubumenyi n’ubuhizi buhagije
Ayah 100۞رَبِّ قَدۡ ءَاتَيۡتَنِي مِنَ ٱلۡمُلۡكِ وَعَلَّمۡتَنِي مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَنتَ وَلِيِّۦ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ تَوَفَّنِي مُسۡلِمࣰ ا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ
Ewe Muremyi wanje, mu vy’ukuri urampaye ubwami, kandi uranyigishije insiguro y’amajambo, ewe Muremyi w’Amajuru n’Isi, n’undengutse imbere yawe nanje ndi umu Isilamu kandi unteranye nabagira ineza
Ayah 101ذَٰلِكَ مِنۡ أَنۢبَآءِ ٱلۡغَيۡبِ نُوحِيهِ إِلَيۡكَۖ وَمَا كُنتَ لَدَيۡهِمۡ إِذۡ أَجۡمَعُوٓاْ أَمۡرَهُمۡ وَهُمۡ يَمۡكُرُونَ
Izi nimuri zankuru ziri mumbari twakweretse, kandi ntiwari kumwe nabo mugihe bapfundika imigambi yabo n’abandi nukugira ivyago bibi cane
Ayah 102وَمَآ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ
Kandi benshi mubantu ntibazo kwemera naho wokwihangana gute
Ayah 103وَمَا تَسۡـَٔلُهُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرࣱ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Kandi ntubasaba impembo yibi vyose, ibi vyose ntivyari kuba atari uko ari ubutumwa buri ku bantu bose
Ayah 104وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةࣲ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا وَهُمۡ عَنۡهَا مُعۡرِضُونَ
N’ibimenyetso bingahe biri mumajuru no kw’isi bacamwo mugihe nabone batavyitaho
Ayah 105وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُم بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشۡرِكُونَ
Benshi muribo ntibemera Imana yabo y’ukuri, atari uko babishiramwo ubugereranyi bw’Imana n’ibindi bintu
Ayah 106أَفَأَمِنُوٓاْ أَن تَأۡتِيَهُمۡ غَٰشِيَةࣱ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةࣰ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
Mbega biyemeje yuko batazo shikirwa n’ivyago vy’ibihano vy’Imana, canke batazo shikirwa n’umusi w’imperuka giturumbuka nabo batabizi
Ayah 107قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ أَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِيۖ وَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Vuga uti:- iyi niyo nzira yanje nshikirizamwo ubutumwa bw’Imana n’ubumenyi bw’ukuri, kuri jewe hamwe nabari inyuma yanje bankurikira, n’Imana irisukuye n’igabanuko iryariryo ryose kuriyo, kandi jewe sindi mubantu bagereranya Imana n’ibindi bintu
Ayah 108وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالࣰ ا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰٓۗ أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۗ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرࣱ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Natwe ntitwarungitse imbere yawe atari abagabo twahaye mubantu bo mubisagara, mbega ntibagenzuye kuri iy’Isi nukuraba ingene habaye impera n’imperuka kuba bayeho imbere yabo? N’inzu y’umusi w’imperuka niyo nziza kuri barya bantu batinya Imana yabo y’ukuri, mbega murategera
Ayah 109حَتَّىٰٓ إِذَا ٱسۡتَيۡـَٔسَ ٱلرُّسُلُ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ قَدۡ كُذِبُواْ جَآءَهُمۡ نَصۡرُنَا فَنُجِّيَ مَن نَّشَآءُۖ وَلَا يُرَدُّ بَأۡسُنَا عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
N’intumwa z’Imana mugihe zihebura n’ukwiyumvira yuko babwiwe amajambo y’ububeshi, imfashanyo yacu mugihe yabashikira baciye barokorwa mubo dushaka, rero n’ibihano vyacu ntibihungwa kubantu b’inkozi z’ibibi
Ayah 110لَقَدۡ كَانَ فِي قَصَصِهِمۡ عِبۡرَةࣱ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِۗ مَا كَانَ حَدِيثࣰ ا يُفۡتَرَىٰ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ كُلِّ شَيۡءࣲ وَهُدࣰ ى وَرَحۡمَةࣰ لِّقَوۡمࣲ يُؤۡمِنُونَ
Ntankeka mubiganiro vyabo nk’ibi harimwo icirwa kubantu bafise ubwenge, kuko s’amajambo yiyadukije ahubwo n’icemezo c’ivyabaye imbere yiwe, kandi n’ibiganiro vy’ibintu vyose, kandi n’uburongozi n’impuhwe ku bantu bemera Imana yabo y’ukuri
Ayah 111